Çerkez Ethem,
Kuva-yi Seyyare ile millî hareketin ilk aylarında en etkili silahlı gücü yönetti; birkaç ay sonra ise Yunan kuvvetlerine sığındı. Bu dönüşümün nedenleri farklı anlatılır.
Belge ne kaydediyor?
Türkçe ansiklopediye bakılırsa
Ethem,
İzmir'in işgalinden sonra
Kuva-yi Seyyare'yi kurdu;
Anzavur,
Çopur Musa, Gerede ve
Yozgat ayaklanmalarını bastırdı. İsyancıları yargılamadan infaz etmesi Meclis üyelerince onaylanmıyordu. Düzenli orduya katılmamak için isyan etti, kuvvetleri dağıtılınca Yunan kuvvetlerine sığındı.
21 Eylül 1948'de
Amman'da öldü.
Mustafa Kemal'in anlatımı
İngilizce ansiklopedinin aktardığı
Nutuk anlatısına bakılırsa anlaşmazlık
Ağustos 1920'de başladı;
Ethem 27 Aralık 1920'de asi ilan edildi ve
26 Ocak 1921'de Yunanlara teslim oldu.
Ryan Gingeras ve Kumuk
Gingeras, milliyetçilerin bu olaydan sonra Çerkesleri ihanetle ilişkilendirdiğini yazar. Kumuk, Yunan tarafına geçen yaklaşık 4.000 kişilik bir grubun
Atina ve
Selanik'e gittiğini belirtir.
Kasım 1921'de
İzmir'de toplanan bir Çerkes kongresinin dile getirdiği kaygılar da aynı bağlamda anılır.
Ayrışma nerede?
Ankara'nın anlatısı olayı askerî disiplin ve ihanet ekseninde kurar; sonraki araştırmalar ise olayın Çerkes toplulukları üzerindeki etkisine ve göç dalgasına bakar.
Hüküm
Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.