Hayfa Muharebesi (23 Eylül 1918): Jodhpur ve Mysore mızraklı süvarileri Karmel Dağı eteğinde

Bir limana giden yol

Megiddo Muharebesi'nin son günlerinde Filistin kıyısındaki Hayfa limanı, İngiliz ordusu için hayati bir hedef hâline geldi. İngilizce Wikipedia'nın Battle of Haifa (1918) maddesine göre muharebe 23 Eylül 1918'de, Şaron Muharebesi'nin sonuna doğru yapıldı ve Hint 15. (İmparatorluk Hizmeti) Süvari Tugayı'nın Osmanlı artçı kuvvetlerine saldırısıyla Hayfa ve Akka'nın alınmasıyla sonuçlandı. Bu konu İngilizce maddeye ve Türkçe Vikipedi'nin Megiddo Muharebesi (1918) ile Yıldırım Ordular Grubu maddelerine dayanır.

Neden Hayfa?

İngilizce maddeye göre Afule ve Nasıra'nın alınmasıyla Osmanlı 7. ve 8. ordularının Yahudiye tepelerinde neredeyse kuşatılmasından sonra Yıldırım Ordular Grubu karargâhının üç ordusuyla bağlantısı kesildi. Kuzeye giden bütün doğrudan yollar Çöl Atlı Kolordusu'nun elindeydi; çekilen 7. Ordu ve 8. Ordu'dan kalanlar küçük yollar ve patikalarla doğuya, Ürdün Nehri'ni geçerek Hicaz Demiryolu'na yönelmek zorunda kaldı. Madde, limana giden yolların patikadan farksız olduğunu ve ikmal çıkarmak için Hayfa'nın acilen alınması gerektiğini yazar.

Türkçe Megiddo maddesi de Allenby'nin raporlarından aktararak bu aşamanın Hayfa ve Akka'nın ele geçirilmesine, Taberiye ve Celile Denizi'nin güney ve batısındaki toprakların işgaline sahne olduğunu, sonraki aşamada XXI. Kolordu'nun Hayfa'dan Beyrut'a kıyı boyunca ilerlediğini yazar.

5. Süvari Tümeni

Maddeye göre 5. Süvari Tümeni üç tugaydan oluşuyordu; ikisinde birer İngiliz yeomanry alayı ve ikişer İngiliz Hint Ordusu süvari alayı vardı. Üçüncü tugay, 15. (İmparatorluk Hizmeti) Süvari Tugayı, normalde Hindistan'ın prenslik devletleri olan Jodhpur, Mysore ve Haydarabad'ın üç süvari alayından oluşuyordu.

Yanlış keşif raporu

İngilizce maddeye göre 21/22 Eylül gece yarısından hemen sonra 13. Süvari Tugayı'na bağlı 18. Mızraklı Süvari Alayı, Akka yolunda Hayfa'dan gelen bir Osmanlı taburunun saldırısına uğradı; kısa bir çatışmadan sonra taburu dağıttı, 30 kayıp verdirdi ve 200'den fazla esir aldı. 22 Eylül'de bir hava keşfi Hayfa'nın boşaltıldığını bildirdi. Madde bu raporun yanlış çıktığını yazar: Hayfa'ya gönderilen kuvvet isabetli Osmanlı topçu ve makineli tüfek ateşiyle durduruldu. Hafif zırhlı araçlar yoldan 200 yarda uzaktaki bir tabyayı ateşe tuttu ve tabya hemen teslim oldu; ama 2 mil ileride, Alman makineli tüfekçilerinin desteklediği bir Avusturya hafif sahra topu bataryası keşif kuvvetini durdurdu. Bu mevzi Karmel Dağı ile Mukatta (Kişon) Nehri arasındaki yolu denetliyordu ve nehrin iki yakası bataklık olduğundan yandan dolaşılamıyordu.

23 Eylül: Hücum

Maddeye göre 23 Eylül'de 15. Süvari Tugayı'na Hayfa'yı alma emri verildi. Jodhpur Mızraklıları nehir ile Karmel yamaçları arasındaki mevziye saldıracak, Mysore Mızraklıları ise şehre doğudan ve kuzeyden dolanacaktı. Saat 14.00'te Mysore Mızraklıları'ndan bir bölük ile Sherwood Rangers Yeomanry'den bir bölük, Karmel Dağı yamacındaki Avusturya bataryasına saldırdı; Mysore bölüğü dik bir patikadan tırmanarak topları ele geçirip susturdu.

Jodhpur Mızraklıları Akka demiryolunu geçerek hücum etti, ama makineli tüfek ve topçu ateşine tutuldu. Nehir kıyısındaki bataklık kumlar hücumu daha da engelleyince alay sola, Karmel'in alt yamaçlarına kaydı. Bu manevra sırasında Binbaşı Dalpat Singh Shekhawat makineli tüfek ateşiyle öldü. Jodhpur Mızraklıları'nın B bölüğü mevziye hücum ederek makineli tüfek mangasını ezdi ve Hayfa yolunu açtı. Alay hücumunu şehrin içine kadar sürdürdü; destek ateşi veren Mysore Mızraklıları da atlanıp arkalarından şehre girdi.

Sonuç

İngilizce maddeye göre iki alay birlikte 1.350 Alman ve Osmanlı esiri aldı; bunların arasında iki Alman ve 35 Osmanlı subayı vardı. Dört adet 4,2 inçlik top, sekiz adet 77 milimetrelik top, dört deve topu ve bir 6 inçlik deniz topu dâhil 17 top ile 11 makineli tüfek ele geçirildi. Kendi kayıpları sekiz ölü ve 34 yaralıydı; 60 at öldü, 83 at yaralandı. Hemen ardından 13. Süvari Tugayı kuzeydeki Akka'yı 150 kişilik garnizonu ve iki topuyla birlikte aldı. 26 Eylül'de Hayfa garnizonundan kalan 300 kişi Beyrut'a ulaştı ve Şam'ın kuzeyindeki Rayak'a gönderildi.

Allenby 25 Eylül'de Savaş Bakanlığı'na gönderdiği raporda esirlerin 40.000'i çoktan aştığını, Şam'a üç süvari tümeni göndereceğini ve Hayfa'dan kıyı yoluyla kuzeye, denizden ikmal ederek aşama aşama ilerlemeyi umduğunu yazdı. 29 Eylül'de 7. (Meerut) Tümeni Beyrut yürüyüşüne hazırlık için Hayfa'da toplandı.

Hayfa Günü

Maddeye göre muharebenin "kahramanı" sayılan Binbaşı Dalpat Singh'e ölümünden sonra Askerî Haç (Military Cross) verildi. Jodhpur ve Mysore Mızraklıları bugün Hindistan Ordusu'nda 61. Süvari Alayı tarafından temsil edilir ve muharebe her yıl 23 Eylül'de "Hayfa Günü" olarak anılır.

Kaynaklar hakkında

Bu konu İngilizce Wikipedia'nın Battle of Haifa (1918) maddesine ve Türkçe Vikipedi'nin Megiddo Muharebesi (1918) ile Yıldırım Ordular Grubu maddelerine dayanır. Sayılar ve birlik adları İngilizce maddeden alınmıştır.