Semah Muharebesi (25 Eylül 1918): Taberiye Gölü kıyısında tren istasyonunda odadan odaya çatışma

Artçı hattın ortası

Eylül 1918'de Filistin Cephesi'nde Osmanlı orduları Megiddo Muharebesi'yle çöktü. Geri çekilen orduları korumak için Taberiye Gölü'nün (Celile Denizi) kıyısında bir artçı hat kuruldu ve bu hattın tam ortasında küçük bir demiryolu kasabası, Semah (Samakh) vardı. İngilizce Wikipedia'nın Battle of Samakh maddesine göre muharebe 25 Eylül 1918'de, Şaron Muharebesi'nin bir parçası olarak yapıldı ve Megiddo Muharebesi'nin Şaron bölümünü kapattı. Bu konu İngilizce maddeye ve Türkçe Vikipedi'nin Megiddo Muharebesi (1918) maddesine dayanır.

Megiddo'da çöküş

İngilizce maddeye göre 19 Eylül'de Korgeneral Edward Bulfin komutasındaki XXI. Kolordu, yürüyen bir topçu barajının desteğiyle Şaron'da Osmanlı cephe hattını yardı. Öğleden sonra Korgeneral Philip Chetwode komutasındaki XX. Kolordu da taarruza geçti. 21 Eylül öğlenine kadar süren saldırılar 7. ve 8. orduları çatışmadan kopmaya zorladı. Madde, Mustafa Kemal komutasındaki 7. Ordu'nun Nablus bölgesinden Ürdün Nehri'ne doğru çekildiğini ve Nablus'taki artçı düşmeden önce Cisr ed-Damiye köprüsünden nehri geçtiğini yazar.

Türkçe Megiddo maddesi, 1918 yazında cephenin Ürdün'den Yafa'ya uzandığını, üç Osmanlı ordusundan ikisinin urdunÜrdün Nehri'nin batısında, birinin doğusunda bulunduğunu ve Osmanlı ordularına komuta eden Liman von Sanders'in cephenin 80 kilometre kuzeyinde Nasıra'da bulunduğunu yazar. Madde, Allenby komutasındaki taarruz kuvvetinin 57.000 piyade ve 12.000 süvari olmak üzere 69.000 kişi, karşısındaki Osmanlı birliklerinin ise 40.000 piyade tüfeği gücünde olduğunu belirtir.

Liman von Sanders'in emri

İngilizce maddeye göre Liman von Sanders 20 Eylül sabahı İngiliz 5. Süvari Tümeni'nin Nasıra'ya başarısız baskını sırasında kaçtı; öğleden sonra Taberiye'ye, oradan Semah ve Dera'ya geçti. Yol boyunca uğradığı garnizonları uyardı ve Dera'dan Yermük vadisi boyunca Ürdün'ü geçip Semah'a, oradan göl kıyısıyla Taberiye'ye ve kuzeyde Hule Gölü'ne uzanan bir artçı hat kurulmasını emretti. Madde, Liman von Sanders'in Semah'ı hattın iki ana kesimi arasındaki "vazgeçilmez halka" ama aynı zamanda "zayıf halka" olarak tanımladığını, garnizonu Alman makineli tüfekçileriyle güçlendirdiğini ve Alman komutana kasabayı son adamına kadar tutma emri verdiğini yazar.

Semah, hem Allenby hem de Liman von Sanders tarafından kilit bir nokta sayılıyordu: Kasaba, Osmanlı ikmal hattında Şam'a giden en kısa yolu ve Dera'dan gelip Ürdün üzerindeki köprülerden geçen Filistin demiryolunu denetliyordu.

Avustralya Atlı Tümeni yola çıkıyor

Çöl Atlı Kolordusu Komutanı Harry Chauvel, Akka'dan Nasıra'ya uzanan hattı tamamlamak için Semah ve Taberiye'nin alınmasını emretti. Maddeye göre 24 Eylül'de Tümgeneral Henry West Hodgson'ın Avustralya Atlı Tümeni'ne Semah'ı ve Yermük boğazındaki demiryolu köprülerini alma görevi verildi; bu, Liman von Sanders'in garnizonu uyarmasından dört gün sonraydı. Elde yalnızca 4. Hafif Süvari Tugayı'nın karargâhı, 11. Hafif Süvari Alayı, 12. Alay'dan bir bölük ve makineli tüfek bölüğü vardı.

Tugay 24 Eylül öğleden sonra Beysan'a geldi. Saat 16.35'te bir uçaktan atılan mesaj Semah'ın 50 tüfek ve makineli tüfeklerle savunulduğunu bildiriyordu. Tugay komutanı Tuğgeneral William Grant, takviyeleri beklemeden zayıf görünen artçıya hemen saldırmayı seçti.

Karanlıkta süvari hücumu

İngilizce maddeye göre 4. Hafif Süvari Tugayı 25 Eylül saat 2.30'da Cisr el-Mecami'de Ürdün ve Yermük'ü geçti. Saat 4.25'te öndeki iki bölük çeşitli ileri karakollardan yoğun tüfek ve makineli tüfek ateşine tutuldu ve yaklaşık 100 at kaybı verdi. Yan saldırı mümkün olmayınca Yarbay J. W. Parsons alayı doğrudan cepheden hücuma döndürdü; A ve B bölükleri demiryolunun iki yanından dörtnala ilerlerken 4. Makineli Tüfek Bölüğü'nün 12 makineli tüfeği Osmanlı silahlarının namlu alevlerine ateş etti. Madde, bu hücumun Birinci Dünya Savaşı boyunca karanlıkta ve önceden keşfedilmemiş arazide yapılan tek süvari hücumu olduğunu yazar.

İstasyonda göğüs göğüse

Maddeye göre iki bölük kasabaya girip attan indi ve demiryolu istasyonuna yaya yaklaştı. İki katlı, sağlam taştan istasyon binası savunucular için güçlü bir tabya oldu; pencerelerden otomatik tüfeklerle ateş edildi, el bombası atıldı. Madde, istasyonda birkaç beyaz bayrak görüldüğünü, ama yaklaşan süvarilerin ateşle karşılandığını ve hayatını kaybeden süvarilerin çoğunun bu şekilde öldüğünü yazar. Binalara girildikten sonra odadan odaya tüfek, süngü ve kılıçla çatışma oldu. Demiryolu yan hatlarındaki lokomotif, tender ve vagonlarda mevzilenen savunuculara da saldırıldı. Bu çatışma bir saatten uzun sürdü ve yalnızca istasyon binalarında 20'den fazla Osmanlı ve Alman askeri öldü.

Kayıplar ve ele geçirilenler

İngilizce maddeye göre 98 Alman ve Osmanlı askeri öldü, 33'ü yaralandı, 331 kişi yaralanmadan esir alındı. Bir adet 77 milimetrelik sahra topu, yedi ağır makineli tüfek, üç otomatik tüfek, iki lokomotif, sekiz yolcu vagonu, 12 yük vagonu, bir uçak ve bir telsiz de ele geçirildi. Bir motorbot kaçtı, bir başkası yakıldı. Avustralya tarafı 17 ölü, 60 yaralı ve bir kayıp verdi, 77 at öldü.

Ardından

Maddeye göre aynı gün 3. Hafif Süvari Tugayı Nasıra'dan tepeleri aşarak Taberiye'yi aldı. Semah'ın ve Celile Denizi çevresindeki harekâtın sonuçlanmasıyla Megiddo muharebeleri tamamlandı: Çöl Atlı Kolordusu Hayfa, Nasıra ve Taberiye'yi almıştı, iki Osmanlı ordusu Yahudiye tepelerinden silinmişti ve Ürdün'ün doğusundaki 4. Ordu tam bir çekilişle Dera ve Şam'a gidiyordu. Avustralya birlikleri 27 Eylül'de Semah'tan Taberiye'ye, oradan Şam'a yöneldi. Şam 1 Ekim'de alındı.

Türkçe Megiddo maddesi, Mustafa Kemal Paşa'nın İngiliz süvarisinin ilerleyişini durdurmaya çalıştığını, ancak 1 Ekim'de Şam'ın da kaybedildiğini; İngilizlerin 26 Ekim'de Halep'i işgal ederek 38 günde 560 kilometre ilerlediğini yazar. Mondros Mütarekesi 30 Ekim 1918'de imzalandı.

Kaynaklar hakkında

Bu konu İngilizce Wikipedia'nın Battle of Samakh maddesine ve Türkçe Vikipedi'nin Megiddo Muharebesi (1918) maddesine dayanır. Saatler, birlik adları ve sayılar İngilizce maddeden alınmıştır.