Hayfa

Hayfa (İbranice: חיפה; Arapça: حَيْفَا), 2023 yılında 298.312 nüfusuyla Kudüs ve Tel Aviv'den sonra İsrail'in üçüncü büyük şehridir. Hayfa şehri, İsrail'in üçüncü en kalabalık metropol alanı olan Hayfa metropol alanının bir parçasıdır. UNESCO Dünya Mirası Alanı ve Bahâî hacılarının uğrak yeri olan Bahâî Dünya Merkezi'ne ev sahipliği yapmaktadır.

Kermil Dağı'nın yamaçlarında kurulan yerleşimin 3.000 yıldan fazla bir geçmişi vardır. Bin yıllar boyunca Hayfa bölgesi el değiştirmiş, Kenanlılar, İsrailliler, Fenikeliler, Asurlular, Babilliler, Persler, Haşmoniler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Haçlılar, Osmanlılar ve İngilizler tarafından fethedilmiş ve yönetilmiştir. Bölgedeki bilinen en eski yerleşim, Bronz Çağı'nda (MÖ 14. yüzyıl) kurulan küçük bir liman kenti olan Tell Abu Hawam'dır. MS 3. yüzyılda Hayfa, boya üretim merkezi olarak biliniyordu. Tell Abu Hawam'ın 5 km kuzeybatısında yer alan Hayfa el-Atika, 11. ve 18. yüzyıllar arasında var olan Hayfa'nın eski yeridir. Osmanlı döneminde, 1760'larda, Hayfa el-Atika, yeni ve surlarla çevrili bir şehir olarak 2,5 kilometre (1,5 mil) doğuya taşındı ve bugün Hayfa Eski Şehri olarak biliniyor. 1948 Filistin Savaşı'ndaki Hayfa Muharebesi sırasında ve sonrasında, şehrin Arap nüfusunun çoğu kaçtı veya sınır dışı edildi ve Eski Şehir daha sonra yıkıldı. O yıl, şehir o zamanlar yeni kurulan İsrail devletinin bir parçası oldu. 2016 yılı itibarıyla, şehir, İsrail'in Akdeniz kıyısında, Hayfa Körfezi'nde yer alan ve 63,7 km² (24,6 mil²) alanı kapsayan önemli bir liman kentidir. Tel Aviv'in yaklaşık 90 km (56 mil) kuzeyinde yer alan Hayfa, kuzey İsrail'in en önemli bölgesel merkezidir. İsrail ve Orta Doğu'nun en eski ve en yüksek sıralamalı üniversitesi olan Hayfa Üniversitesi ve Technion – İsrail Teknoloji Enstitüsü gibi iki saygın akademik kurum, İsrail'in en büyük K-12 okulu olan İbrani Reali Okulu'na ek olarak Hayfa'da bulunmaktadır. Şehir, İsrail ekonomisinde önemli bir rol oynamaktadır. Ülkenin en eski ve en büyük yüksek teknoloji parklarından biri olan Matam'a ev sahipliği yapmaktadır; ve Tel Aviv Hafif Raylı Sisteminin açılışından önce Hayfa, İsrail'de Kermilit olarak bilinen yeraltı hızlı transit sistemine sahip tek şehirdi. Hayfa Körfezi, ağır sanayi, petrol rafinerisi ve kimyasal işleme merkezidir. Hayfa, eskiden Irak'tan Ürdün üzerinden geçen bir petrol boru hattının batı terminali olarak işlev görüyordu. Nüfusunun yaklaşık %10'u Arap-İsrailli olan, İsrail'in karma şehirlerinden biridir.