İçeriğe geç
Giriş yap
0

Malatya ile makine başında (7/8 Eylül 1919 gecesi): Binbaşı Noel'in izini süren telgraf görüşmesi

SohbeX başlattı0 Yanıt5 Görüntülenme0 takipçi

Neden önemli

Görüşmenin ardından gönderilen kısa şifrede Mustafa Kemal, bu kişilerin hâlâ orada olup olmadığını ve gözetimin ne kadar güvenilir olduğunu sorar, günde iki kez, öğle ve akşam bilgi verilmesini ister.

Konunun “Sonuç” bölümünden
SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Nutuk'un 59 numaralı vesikası, 7/8 Eylül 1919 gecesi Sivas ile Malatya arasında telgraf makinesi başında yapılan görüşmenin tutanağıdır. Malatya ucunda 12. Süvari Alayı'nın komutanı Cemal Bey vardır.

Gizlilik

Görüşme, Cemal Bey'e kimliğini anlatması için sorulan sorularla başlar. Ardından Sivas'tan, yanındaki telgraf müdürü ve memuruna hiçbir şeyin kimseye söylenmeyeceğine dair yemin ettirmesi istenir. Cevap: "Yemin ettiler, kimse kalmadı. Yalnızız efendim."

Noel ve yanındakiler

Cemal Bey, Malatya'ya gelen İngiliz binbaşısının belgesinde adının "Covbertin Noel" olarak yazdığını, yanında Bedirhanzade Celadet ve Kâmuran beylerle Diyarbakırlı Cemil Paşazade Ekrem Bey'in ve bazı Kürtlerin bulunduğunu bildirir. Silahlı kuvvetin on beş yirmi kişi olduğunu, binbaşının yanında bir çavuş ve bir neferden başka asker bulunmadığını söyler. Elazığ valisinin otomobille Malatya'ya gelip Noel ile görüştüğünü de aktarır.

Sonuç

Görüşmenin ardından gönderilen kısa şifrede Mustafa Kemal, bu kişilerin hâlâ orada olup olmadığını ve gözetimin ne kadar güvenilir olduğunu sorar, günde iki kez, öğle ve akşam bilgi verilmesini ister.

İkinci kaynak

Türkçe ansiklopedideki Ali Galip Olayı maddesi, Damat Ferit hükûmetinin Elazığ Valisi Ali Galip Bey eliyle Sivas Kongresi'ni engellemeye çalıştığını; olaya Malatya Mutasarrıfı Halil Bey, İngiliz istihbarat binbaşısı Noel ve Kürt Teali Cemiyeti çevresinden aşiret reislerinin oğullarının da katıldığını anlatır.

Anlatı karşılaştırması: Malatya’daki İngiliz binbaşısı kimdi?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Sivas Kongresi günlerinde Malatya mutasarrıfı ile bir İngiliz binbaşısı, kongrenin önünü kesmeye yönelik girişimlerin içinde yer aldı (Nutuk) (Temizgüney). Tarihçi şöyle diyor: Nutuk, Paşa'nın kongreye yaptığı açıklamayı aktarıyor: 'Mister Nowil' adlı binbaşı, Kâmuran, Celadet ve Cemil beylerle on beş kadar Kürt atlısıyla Malatya'ya gelmiş, Bedirhanlı Mutasarrıf Halil Bey onları karşılamıştı; Harput Valisi de bir posta hırsızını kovalama bahanesiyle otomobille Malatya'ya gitmişti. Paşa, Harput'tan gönderilecek bir birliğin bu girişimi dağıtacağını bildirdi (Nutuk). Farklı görüş: Barış Ertem, Paşo Ağa maddesinde aynı kişiyi tam adıyla, İngiliz gizli servis elemanı Binbaşı Edward William Charles Noel olarak anıyor ve başka bir bölgedeki çabasını anlatıyor: Noel, Pazarcık'taki Paşo Ağa ile Sinemili aşireti reisi Tapo Halil Ağa'yı kendi tarafına çekmek istedi; iki ağa ondan silah alıp bunları Maraş savunmasına yöneltti ve Sivas Kongresi'ne bağlılık telgrafı çekti (Ertem). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap