İçeriğe geç
Giriş yap
0

Binbaşı Ayşe (Ayşe Çavuş, ?-1949): Ziynetlerini satıp atlı müfreze kuran, İzmir'e 9 Eylül 1922'de giren gazi kadın

SohbeX başlattı0 Yanıt4 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Binbaşı Ayşe ya da Ayşe Çavuş, Soyadı Kanunu'ndan sonraki adıyla Ayşe Altuntaç, Millî Mücadele'nin halk kahramanlarından biridir. Balkan Savaşları'nda şehit düşen bir Osmanlı binbaşısının eşiydi.

Müfreze

İzmir'in işgali üzerine çocuklarını Uşak'a gönderdi, ziynet eşyalarını satıp silah aldı ve Millî Mücadele'ye katılmak için Aydın'a gitti. Büyük oğlu ve damadı da ona katıldı. Dilenci kılığında köy köy dolaşıp gençleri mücadeleye çağırdılar; ikna olan 280 genç atlı bir süvari müfrezesi kurdu. Kasaba'ya (Turgutlu) vardıklarında kentin işgal edildiğini görüp Salihli'ye döndüler; birliğin mevcudu 350'ye çıktı. Müfreze Köpekçi Nuri'nin çetesine katıldı.

Demirci ve Ankara

400 kişilik bir Yunan birliğinin Demirci'yi işgal ettiğini öğrenince ani bir baskınla onları püskürttü ve Simav'a geçti. Mustafa Kemal Paşa'nın onunla tanışmak istediğini öğrenip Ankara'ya gitti; ödül teklifine tek dileğinin vatanın kurtuluşu olduğunu söyledi. Ankara'da katılan elli dört gönüllüyle Kütahya'ya döndü. Hamidiye Köprüsü'nde kurduğu pusudaki başarısı yüzünden "Ayşe Çavuş" diye anıldı.

Cepheler

I. ve II. İnönü ile Sakarya muharebelerinde bulundu. Oğlunu Gediz'de, damadını Demirci'de şehit verdi; Sakarya'da kasığından yara aldı. Vakit gazetesinde 5 Şubat 1922'de yayımlanan röportajında muhabir Lütfi Arif onu 55 yaşlarında, aslen Prizrenli, Balkan Harbi'nden sonra Kasaba'ya yerleşmiş, beş çocuk annesi bir kadın olarak tarif etti. Büyük Taarruz'da da savaştı; 9 Eylül 1922'de İzmir'e giren birlikler arasındaydı ve ayağından yara aldı.

Son yılları

Haziran 1925'te İstanbul'da verdiği röportajda şöyle dedi:
Allaha şükürler olsun bugün büyük Gazi'miz sayesinde emelimize nail olduk. Vatanımız kurtuldu.
1942'de tedavi için Ankara'ya geldi, Merkez Bankası'nda odacı olarak çalıştı; 1948'de 65 lira aylıkla geçim sıkıntısı çekiyordu. 1949'da öldü.

Veri farkı

Memleketi: metin bir yerde "Selanik asıllı göçmen bir ailenin kızı", röportaj aktarımında "aslen Prizrenli" der. Soyadı Altuntaç, bazı yayınlarda Altıntaş geçer.

Anlatı karşılaştırması: Ayşe Çavuş'un hikâyesi neye dayanıyor?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Ayşe Hanım'ın hizmetine dair bir arşiv kaydı bulunmuyor; hayatı büyük ölçüde kendi anlatımına ve 1922'de Vakit gazetesinde yayımlanan röportajlara dayanıyor (Oral, 2017) (Sarıkoyuncu Değerli, 2021). Tarihçi şöyle diyor: Esra Sarıkoyuncu Değerli, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'ndeki makalesinde onun hakkında pek fazla bilgi bulunmadığını, bilgilerin 5 Şubat 1922 tarihli Vakit'te Lütfi Arif'in yaptığı mülakattan geldiğini; Ayşe Çavuş'un I. ve II. İnönü ile Sakarya'da bulunduğunu, 9 Eylül 1922'de İzmir'e giren birlikler arasında yer aldığını ve 1942'de Merkez Bankası'nda odacı olarak çalışmaya başladığını yazıyor (Sarıkoyuncu Değerli, 2021). Mustafa Oral da Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi'ndeki makalesinin özetinde, Halide Edip'in onbaşılığı meşhur olmuşken binbaşı rütbesine ulaşan Ayşe Aliye'nin de hatırlanması gerektiğini, ancak hizmetini resmî olarak belgeleyemediğini aktarıyor (Oral, 2017). Farklı görüş: Eşini kaybettiği cephe iki yazarda farklı: Sarıkoyuncu Değerli kocasını Balkan Harbi'nde kaybettiğini yazıyor; Oral ise kocasını Kafkasya cephesinde kaybettiğini belirtiyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap