İçeriğe geç
Giriş yap
0

Ziya Hurşit (1892-1926): Erzurum Kongresi delegesinden İzmir suikastı sanıklığına

SohbeX başlattı0 Yanıt5 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Ziya Hurşit 1892'de Rize'nin Hemşin yöresinde doğdu; İngilizce ansiklopedi doğum yerini Çamlıhemşin olarak verir. Babası Kadı Hurşit Efendi'dir. İlk ve orta öğrenimini Trabzon'da yaptı, ardından Almanya'nın Danzig şehrinde gemi inşaatı ve telsiz öğrenimi gördü. Yurda dönünce Eskişehir Sultanisi'nde Almanca öğretmeni oldu.

Erzurum Kongresi ve Birinci Meclis

21 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihli Erzurum Kongresi'ne Trabzon delegesi olarak katıldı. Mustafa Kemal Paşa onu kongrede tanıdı; Ziya Hurşit TBMM'nin birinci döneminde Lazistan mebusu oldu, ağabeyi Faik Bey ise Sivas valiliğine getirildi. Meclis'te divan kâtipliği yaptı, bir dönem Yozgat İstiklal Mahkemesi'nin üyeleri arasında bulundu. Zamanla Mustafa Kemal'e muhalif İkinci Grup'un sert isimlerinden biri oldu.

Meclis dışında

1923 seçimlerinde aday gösterilmedi ve ikinci dönem Meclis'e giremedi. Muhalefetteki eski mebuslarla ilişkisini sürdürdü.

İzmir suikastı

Haziran 1926'da Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'nın İzmir ziyareti sırasında Kemeraltı yakınlarında yapılması tasarlanan suikastın tetikçileri arasında yer aldı. Plan, Giritli Şevki'nin ihbarıyla 14 Haziran 1926'da ortaya çıktı; Ziya Hurşit İzmir'de bir otelde yakalanıp hapse konuldu. İzmir'de toplanan İstiklal Mahkemesi'nde yargılanıp idama mahkûm edildi. Cezası 14 Temmuz 1926'da İzmir'de yerine getirildi. Aynı davada ölüm cezası alanlar arasında eski mebuslar ve İttihatçı ileri gelenler de vardı.

Anlatı karşılaştırması: Ziya Hurşit: doğum yılı ve doğum yeri

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Ziya Hurşit Lazistan'dan Birinci Meclis'e girdi, İkinci Grup'ta yer aldı, İzmir suikast girişiminin ortaya çıkmasından sonra İstiklal Mahkemesi kararıyla 1926'da idam edildi (Başaran) (Yardımcı). Tarihçi şöyle diyor: Sinan Başaran Çamlıhemşin'in Ülkü (Mollaveyis) köyünde doğduğunu, doğum yılının kaynaklarda farklı geçtiğini ama 1901'in genel kabul gördüğünü yazıyor; idamın 13 Temmuz'u 14 Temmuz'a bağlayan gece Kemeraltı'nda yapıldığını ekliyor (Başaran). Muzaffer Yardımcı ise doğum yerini Lazistan sancağının Atina kazasına bağlı Hemşin olarak veriyor; 1901 doğumlu olup yaşının mahkeme kararıyla dokuz yaş büyütüldüğünü aktarıyor, Fahri Çoker'de ve 1994 tarihli Meclis albümünde 1892, 2010 tarihli albümde 1890 yazdığını kaydediyor (Yardımcı). Farklı görüş: Ayrılık resmî kayıtlardaki doğum yılında (1890, 1892 ya da 1901) ve doğum yerinin tarifinde (Başaran) (Yardımcı). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap