Mehmet Esat Işık, daha çok
Esat Paşa adıyla bilinen göz hekimi ve siyasetçidir.
İstanbul'da doğdu; annesi
sadrazam Gürcü Ağa Yusuf
Paşa'nın kızı Fatma Hanım'dır.
1 Kasım 1936'da İstanbul'da öldü.
Tıp eğitimi
Askerî Tıbbiye'yi 1889'da tabip yüzbaşı olarak bitirdi ve göz hastalıkları uzmanlığı için
Paris'e gönderildi. Paris
Tıp Fakültesi'nden 1893'te mezun oldu; öğrenciyken Helmholtz'un 1851'de geliştirdiği göz muayene aletini çift aynalı hâle getiren yeni bir model yaptı. Alet tıp literatürüne onun adıyla geçti. 1894'te
Berlin ve
Viyana'daki kliniklerde çalıştıktan sonra yurda döndü.
İlk modern göz kliniği
Askerî Tıbbiye Mektebi'ne göz hastalıkları asistanı olarak atanan
Esat Bey, okulun bünyesinde ülkenin ilk modern göz kliniğini kurdu;
Paris'ten getirdiği aletleri bu klinikte işe koştu. Hamidiye Etfal Hastanesi'nde ve
Darülaceze'de gönüllü çalıştı, kör çocukların eğitimiyle ilgilendi. 1899'da müderrisliğe yükseldi.
Millî Mücadele ve Malta
Mütareke yıllarında
İstanbul'da partiler üstü bir birlik olarak kurulan Millî Kongre'nin oluşmasına önderlik etti; 1919
Meclis-i Mebusan seçimlerinde etkin rol aldı ve
Mustafa Kemal'in yönettiği millî hareketi destekledi. İngilizler onu
16 Mart 1920'de tutuklayıp
Malta'ya sürdü;
Ekim 1921'de serbest kaldı. Sonra
Ankara'ya yerleşip bir göz kliniği açtı, 1931-1933 arasında
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalıştı.
Aile
Oğlu
Hasan Esat Işık,
Türkiye Cumhuriyeti'nde Millî Savunma ve Dışişleri bakanlıklarında bulunmuştur.