İlk millî maç, 26 Ekim 1923: Taksim Stadı'nda Romanya ile 2-2, Zeki Rıza'nın iki golü ve Cumhuriyet'ten üç gün önce saha

Cumhuriyet'ten üç gün önce

Türkiye millî futbol takımı ilk maçını 26 Ekim 1923'te, Cumhuriyet'in ilanından üç gün önce İstanbul'daki Taksim Stadı'nda Romanya'ya karşı oynadı ve maç 2-2 bitti. Bu konu, maçın arkasındaki kurumları, sahayı, takımın başındaki ismi ve iki golü atan oyuncuyu kaynaklara dayanarak anlatır. Kaynaklar Türkçe Vikipedi'nin Türkiye millî futbol takımı, Türkiye Futbol Federasyonu, Taksim Stadyumu, Zeki Rıza Sporel, Ali Sami Yen ve Yusuf Ziya Öniş maddeleri ile İngilizce Wikipedia'nın Turkey national football team ve Taksim Stadium maddeleridir.

Federasyon ve FIFA üyeliği

Türkçe Türkiye Futbol Federasyonu maddesine göre Türkiye'deki ilk spor yönetim kurumu olan Türk İdman Cemiyetleri İttifakı'nın kurulmasının ardından, Yusuf Ziya Öniş başkanlığında ilk futbol federasyonu Şehzadebaşı'ndaki Letafet Apartmanı salonunda yapılan toplantıda "Futbol Heyet-i Müttehidesi" adıyla kuruldu. Ardından FIFA'ya başvuruldu ve Türkiye 21 Mayıs 1923'te FIFA'nın 26. üyesi oldu. İngilizce Turkey national football team maddesi de federasyonun 1923'te kurulduğunu ve takımın 1923'ten beri FIFA, 1962'den beri UEFA üyesi olduğunu yazar.

Saha: kışla avlusundaki stadyum

Türkçe Taksim Stadyumu maddesine göre stadyum, bugünkü Taksim Parkı'nın yerinde bulunan Taksim Kışlası'nın avlusundaydı. Kışla Osmanlı döneminde uzun yıllar I. Topçu Alayı'nın elinde kaldı. İstanbul'un işgali sırasında önce Senegalli askerler burada kaldı, daha sonra Rus göçmenlerin at yarışları düzenlediği bir yer oldu. Kışlanın karşısındaki Talimhane'de oynanan maçların topladığı kalabalık, o sıralar bir spor dergisi çıkaran Çelebizade Said Tevfik Bey'i kışla avlusunu stadyuma çevirmeye yöneltti. 1921'de açılan stadyum, bazı Türk kulüp yöneticilerinin boykotu yüzünden Said Bey'in elinde kalamadı ve Bork adlı Maltalı bir iş adamına devredildi. İşgal yıllarında Türk takımlarının İngiliz ve Fransız işgal kuvvetlerinin takımlarıyla yaptıkları maçlar büyük ilgi gördü. İstanbul'un kurtuluşundan sonra Said Bey stadı yeniden devraldı ve bu kez Menazırzade Abdülaziz Bey adında bir tüccara bıraktı.

Stadın iki ahşap tribünü vardı ve yaklaşık 8.000 kişi alıyordu. İngilizce Taksim Stadium maddesi stadın İstanbul'un ilk futbol stadı olduğunu ve Galatasaray, Fenerbahçe ve Beşiktaş dahil İstanbul'un büyük kulüplerinin sahası olduğunu yazar. Türkçe maddeye göre stat 1923-1936 arasında millî takımın 9 maçına ev sahipliği yaptı; futbolun yanı sıra güreş, atletizm ve bisiklet yarışları da düzenlendi.

Takımın başında Ali Sami Yen

Türkçe Türkiye millî futbol takımı maddesine göre takım ilk maçına Ali Sami Yen'in teknik direktörlüğünde çıktı. Ali Sami Yen maddesi de Romanya ile oynanan ilk maçta takımın başındaki ilk teknik adamın o olduğunu yazar. Ali Sami Yen, Ekim 1905'te kurulan Galatasaray Spor Kulübü'nün bir numaralı kurucusu ve ilk başkanıydı; Galatasaray Lisesi'nde öğrenciyken bir edebiyat dersinde sınıf arkadaşlarıyla bir futbol kulübü kurmaya karar vermişti. Maddeye göre 1924 Yaz Olimpiyatları'na katılan Türk kafilesinin başkanlığını yaptı ve 1926-1931 arasında Türkiye Millî Olimpiyat Komitesi'nin başkanlığını yürüttü.

İki gol: Zeki Rıza

Türkçe ve İngilizce maddelerin tamamı maçtaki iki Türk golünü Zeki Rıza'nın attığında birleşir. Zeki Rıza Sporel maddesine göre 28 Şubat 1898'de İstanbul'da doğan oyuncu askerî baytar olarak yetişti; 14 yaşında Fenerbahçe'nin genç takımına katıldı ve A takımdaki ilk maçında, 17 Kasım 1916'da Üsküdar Anadolu'ya karşı 4 gol attı. Fenerbahçe'de 18 yıl boyunca 352 maçta 470 gol attı. Millî takım formasını 16 kez giydi, 10 kez kaptanlık yaptı ve millî takıma toplam 15 gol kazandırdı. Finlandiya'nın 4-2 yenildiği maçta dört golün dördünü de atarak uzun süre bu rekoru elinde tuttu. Futbolu 1934'te bıraktı. Madde, soyadı kanunundan sonra Sporel soyadının ona bizzat Atatürk tarafından verildiğini yazar. İngilizce madde onu Türk futbolunun ilk büyük yıldızı olarak anar.

"İlk resmî maç" hangisi?

Türkçe Türkiye millî futbol takımı maddesi Romanya maçını takımın "ilk resmî maçı" olarak anar. İngilizce Turkey national football team maddesi ise Romanya maçını takımın "ilk maçı" olarak verdikten sonra takımın "ilk resmî maçını" 1924 Yaz Olimpiyatları'nda Çekoslovakya'ya karşı oynadığını ve 5-2 kaybettiğini yazar; resmî bir maçtaki ilk iki gol Bekir Refet'indir. Türkçe Türkiye Futbol Federasyonu maddesi Çekoslovakya maçını "millî takımın yurt dışındaki ilk maçı" olarak kaydeder.

Sonrası: Paris 1924 ve Billy Hunter

Türkçe Türkiye Futbol Federasyonu maddesine göre millî takımı 1924 Yaz Olimpiyatları'na hazırlamak için İskoçya'dan Billy Hunter getirildi; Hunter, Türk futbolcularına çağdaş futbolu tanıtan ve sistemli çalıştıran ilk teknik adam oldu. Türkçe 1924 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye maddesine göre Türkiye Paris'e 5 branşta 21 sporcuyla katıldı; bisiklet takımı bisikletleri temin edemediği için yarışamadı. Federasyon maddesine göre 1924'te FIFA'nın isteğiyle Sovyetler Birliği-Türkiye maçını Hamdi Emin Çap yönetti ve ilk kez bir millî maçta Türk hakem görev yaptı.

Taksim Stadı'nın sonu da İstanbul'un dönüşümüyle geldi. Türkçe maddeye göre 1940'ta İstanbul Valisi Lütfi Kırdar'ın başlattığı Taksim Meydanı düzenlemesinde kışla yıkıldı ve yerine Taksim Parkı yapıldı. İngilizce madde stadın 1939'da kapandığını ve 1940'ta yıkıldığını yazar.