Marsilya

Marsilya (Fransızca: Marseille [[maʀˈsɛj]], Oksitanca: Marselha veya Marsiho), Güney Fransa'da, Bouches-du-Rhône departmanının ve Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesinin merkezi olan bir şehirdir. Provence bölgesinde yer alan şehir, Akdeniz kıyısında, Rhône nehrinin ağzına yakın bir konumdadır. Marsilya, 2023 yılında 241 km² (93 sq mi) belediye alanı üzerinde 886.040 nüfusuyla Paris'ten sonra Fransa'nın en kalabalık ikinci şehridir. Banliyöleri ve dış mahalleleriyle birlikte, 3.972 km² (1.534 sq mi) alana yayılan Marsilya metropol alanı, Ocak 2022 nüfus sayımında 1.900.957 nüfusa sahipti. Marsilya, Aix-en-Provence şehirleri ve 90 banliyö belediyesi, 2016 yılından bu yana dolaylı olarak seçilmiş bir metropol otoritesi olan ve Ocak 2022 nüfus sayımına göre 1.922.626 nüfusa sahip Aix-Marseille-Provence Metropolünü oluşturmuştur.

MÖ 600 civarında Fokaia'dan gelen Yunan yerleşimciler tarafından kurulan Marsilya, Fransa'nın en eski şehri ve Avrupa'nın en eski sürekli yerleşim yerlerinden biridir. Antik Yunanlar tarafından Massalia, Romalılar tarafından ise Massilia olarak biliniyordu. Marsilya, Antik Çağ'lardan beri bir ticaret limanı olmuştur. Özellikle sömürge döneminde ve özellikle 19. yüzyılda önemli bir ticari patlama yaşayarak müreffeh bir sanayi ve ticaret şehri haline gelmiştir. Günümüzde Eski Liman, yaklaşık altı yüzyıl önce Marsilya sabunu üretiminin başladığı yer olarak şehrin kalbinde yer almaktadır. Limana bakan Notre-Dame-de-la-Garde Bazilikası veya Marsilya halkı için "Bonne-mère", Roma-Bizans tarzı bir kilise ve şehrin sembolüdür. Bu geçmişten miras kalan Marsilya Büyük Deniz Limanı (GPMM) ve denizcilik ekonomisi, bölgesel ve ulusal faaliyetlerin önemli merkezleridir ve Marsilya, Fransa'nın ilk, Akdeniz'in ikinci ve Avrupa'nın beşinci büyük limanı olmaya devam etmektedir. Kökenlerinden beri, Marsilya'nın Akdeniz'e açık olması, onu Güney Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Asya ile kültürel ve ekonomik alışverişlerle işaretlenmiş kozmopolit bir şehir haline getirmiştir. Şehir, Avrupa'da Londra ve Paris'ten sonra üçüncü büyük Yahudi topluluğuna sahiptir.

1990'larda, ekonomik kalkınma ve kentsel yenileme için Euroméditerranée projesi başlatıldı. 2000'li ve 2010'lu yıllarda yeni altyapı projeleri ve yenilemeler gerçekleştirildi: tramvay hattı, Hôtel-Dieu'nun lüks bir otele dönüştürülmesi, Velodrom Stadyumu'nun genişletilmesi, CMA CGM Kulesi ve Avrupa ve Akdeniz Medeniyetleri Müzesi (MuCEM) gibi diğer rıhtım müzeleri. Sonuç olarak, Marsilya artık Paris'ten sonra Fransa'da en çok müzeye sahip şehirdir. Şehir, 2013 yılında Avrupa Kültür Başkenti ve 2017 yılında Avrupa Spor Başkenti seçildi. Fransa'nın en başarılı ve en çok desteklenen kulüplerinden biri olan Olympique de Marseille futbol kulübünün evi olan Marsilya, 1998 Dünya Kupası ve Euro 2016 maçlarına da ev sahipliği yaptı. Ayrıca, Aix-Marseille Üniversitesi de dahil olmak üzere bölgedeki birçok yükseköğretim kurumuna ev sahipliği yapmaktadır. Marsilya'da yaşayan bir kişiye Marseillais denir.