İskoçya

İskoçya (İngilizce ve Scots: Scotland, İskoçça: Alba [ˈal̪ˠapə] ( dinle)), Birleşik Krallık'ın bir parçası olan bir ülkedir. Birleşik Krallık'ın kara alanının yaklaşık üçte birini içerir ve Büyük Britanya adasının kuzey kısmını ve esas olarak Hebridler ve Kuzey Adaları takımadalarında bulunan 790'dan fazla bitişik adayı kapsar. 2022 yılında ülkenin nüfusu yaklaşık 5,4 milyondu. Başkenti Edinburgh iken, Glasgow İskoçya'nın en büyük ve en kalabalık şehridir. İskoçya güneydoğuda İngiltere ile kara sınırını paylaşır ve kuzey ve batıda Atlantik Okyanusu, kuzeydoğu ve doğuda Kuzey Denizi ve güneyde İrlanda Denizi ile çevrilidir. Yasama organı olan İskoç Parlamentosu, 73 seçim bölgesini temsil etmek üzere 129 üye seçer. İskoç Hükûmeti, kabineye başkanlık eden ve hükûmet politikası ve uluslararası ilişkilerden sorumlu olan başbakan tarafından yönetilen, özerk hükûmetin yürütme organıdır.

İskoçya Krallığı 9. yüzyılda bağımsız bir devlet olarak ortaya çıktı. İngiltere'den bağımsızlık kısmen Fransa ile yapılan bir ittifak sayesinde korundu. 1603'te James VI, İngiltere ve İrlanda tahtlarına geçerek üç krallığın kişisel birliğini kurdu. 1 Mayıs 1707'de İskoçya ve İngiltere birleşerek yeni Büyük Britanya Krallığı'nı oluşturdu ve İskoçya Parlamentosu Büyük Britanya Parlamentosu'na dahil edildi. 1999'da bir İskoç Parlamentosu yeniden kuruldu ve iç politikanın birçok alanında yetki devredildi. Ülkenin kendine özgü bir hukuk sistemi, eğitim sistemi ve dini tarihi vardır ve bunların hepsi İskoç kültürünün ve ulusal kimliğinin devamına katkıda bulunmuştur. İskoç İngilizcesi ve İskoçça, ülkede en yaygın konuşulan dillerdir ve birbirleriyle lehçe sürekliliği içinde yer alırlar. İskoç Galcesi konuşanlar İskoçya'nın her yerinde bulunabilir, ancak dil büyük ölçüde Hebridler içindeki topluluklar tarafından anadil olarak konuşulmaktadır; Galce konuşanlar artık toplam nüfusun %2'sinden azını oluşturmaktadır, ancak devlet destekli canlandırma girişimleri ikinci dil konuşanların artan bir topluluğuna yol açmıştır.

İskoçya anakarası genel olarak üç bölgeye ayrılır: kuzey ve kuzeybatıda dağlık bir bölge olan Highlands; ülkenin merkezinde daha düz bir ova olan Lowlands; ve güney sınır boyunca tepelik bir bölge olan Southern Uplands. Highlands, Britanya Adaları'nın en dağlık bölgesidir ve 4.413 fit (1.345 m) yüksekliğindeki en yüksek zirvesi Ben Nevis'i içerir. Bölge ayrıca loch adı verilen birçok göl içerir; bu terim, ülkenin derin girintili batı kıyı şeridi boyunca birçok tuzlu su koyu için de kullanılır. Birçok adanın coğrafyası çeşitlidir. Mull ve Skye gibi bazı adalar dağlık arazileriyle bilinirken, Tiree ve Coll daha düzlük alanlardır.