Nutuk,
15-20 Ekim 1927'de
Cumhuriyet Halk Fırkası'nın ikinci kurultayında okundu ve
1919-1927 yıllarını
Mustafa Kemal'in gözünden anlattı. Konuşmada adı geçen eski silah arkadaşlarının bir kısmı bu anlatıya itiraz etti.
Belge ne kaydediyor?
Nutuk, anlatısını dönemin telgrafları, mektupları ve raporlarıyla destekler; bu belgeler kitabın sonundaki vesikalar bölümünde yayımlanmıştır. Metin,
Kâzım Karabekir,
Rauf Orbay,
Ali Fuat Cebesoy ve
Refet Bele gibi isimlerin bazı kararlarını sert biçimde eleştirir.
Kâzım Karabekir
İngilizce ansiklopediye bakılırsa
Karabekir,
Nutuk'un kendi rolünü küçülttüğünü söyleyenlerdendi.
Kurtuluş Savaşı hakkındaki hatıralarını İstiklal Harbimiz adlı kitapta yazdı.
Hilafetin kaldırılması meselesinde de
Mustafa Kemal'le zamanlama yüzünden ayrıldı: İngiliz kuvvetleri güneydoğu sınırında beklerken ve
Kerkük üzerinde hak iddia ederken bu adımın erken olduğunu düşünüyordu.
Rauf Orbay ve Halide Edib
Aynı madde
Rauf Orbay ile
Halide Edib'in de
Nutuk'un rollerini küçülttüğünü düşündüğünü kaydeder. Halide Edib, özellikle 1919'daki Amerikan himayesi önerisi konusundaki tavrının konuşmada nasıl tasvir edildiğine itiraz etti.
Nutuk'un kendi gerekçesi
Mustafa Kemal konuşmayı millî mücadelenin gerçek hikâyesini kayda geçirmek için okuduğunu söyledi. İngilizce madde, metnin bunun yanında hesaplaşma gibi başka işlevler de taşıdığını belirten değerlendirmelere yer verir.
Ayrışma nerede?
Nutuk olayları belgelerle anlatırken hangi belgenin seçildiğini ve nasıl yorumlanacağını konuşmacı belirler. İtiraz edenler ise kendi hatıralarına dayanır. İki taraf da kendi anlatısını yazılı olarak bırakmıştır.
Hüküm
Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.