30 Ekim 1918'de
Mondros Mütarekesi'ni Osmanlı adına imzalayan
Bahriye Nazırı Rauf Bey (Orbay), imzadan sonra kamuoyuna iyimser bir tablo çizdi. Sonraki olaylar bu tablonun ne kadar tuttuğu sorusunu doğurdu.
Belge: Mütarekenin metni
Türkçe ansiklopediye bakılırsa mütareke,
Limni adasındaki
Mondros Limanı'nda demirli Agamemnon zırhlısında 30 Ekim akşamı imza edildi ve
Osmanlı Devleti'ni fiilen sona erdirdi.
Misak-ı Millî'nin birinci maddesi, millî sınırı tarif ederken bu mütarekenin imza edildiği günün hatlarına gönderme yapar.
Rauf Bey'in anlatımı
İngilizce ansiklopedideki
Rauf Orbay maddesine bakılırsa Rauf Bey, karşı tarafın temsilcisi
Amiral Calthorpe ile yazışmasına dayanarak
İstanbul'a ve
Adana'ya İtilaf askeri girmeyeceği, Osmanlı topraklarının işgal edilmeyeceği yolunda güvence aldığını söyledi. Ona bakılırsa devletin bağımsızlığı ve
saltanatın hakları bütünüyle korunmuştu; bu bir galip-mağlup mütarekesi değil, savaşı bitirmek isteyen iki eşit gücün ateşkesiydi.
Sonraki olaylar
Aynı madde,
13 Kasım 1918'de İtilaf askerlerinin
İstanbul'a çıkarak şehrin bir kısmını işgale başladığını ve 7. maddeyi kullanarak başka bölgeleri de işgal ettiklerini kaydeder.
Rauf Bey kısa süre sonra Anadolu'ya geçti;
22 Haziran 1919'da
Amasya Genelgesi'ni
Mustafa Kemal ve
Ali Fuat Paşa ile birlikte imzalayanlardan biri oldu.
Ayrışma nerede?
Bir tarafta imzacının güvence aldığına dair beyanı, öbür tarafta mütarekenin 7. maddesinin işgale kapı açan geniş ifadesi ve kısa sürede gelen işgal vardır. Güvencenin yazılı bir karşılığı olup olmadığı, eldeki iki ansiklopedi maddesinde ayrıca belgelenmez.
Hüküm
Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.