Mustafa Kemal'in 1919 baharında Anadolu'ya geniş yetkiyle gönderilmesi,
Kurtuluş Savaşı anlatısının ilk düğümüdür. Aynı olayı belgeler ve tarihçiler farklı vurgularla anlatır.
Belge ne kaydediyor?
30 Nisan 1919 tarihli atamayla
Mustafa Kemal 9. Ordu Birlikleri Müfettişliği'ne getirildi. İngilizce ansiklopediye bakılırsa vazife, geride kalan Osmanlı birliklerini yeniden düzenlemek ve iç güvenliği sağlamaktı; atama ona bölgedeki bütün sivil ve askerî personel üzerinde yetki vererek fiilen bir "Anadolu tam yetkilisi" yaptı.
Nutuk ise anlatıyı "1919 senesi Mayısının 19uncu günü
Samsun'a çıktım" cümlesiyle açar ve atamanın ayrıntısına girmez.
Lord Kinross
Kinross'a bakılırsa
Mustafa Kemal, dostlarının ve taraftarlarının yardımıyla ve ustaca yönlendirmelerle Anadolu'daki Osmanlı kuvvetlerinin neredeyse tamamının müfettişi oldu. Daha önce
Nusaybin'deki 6. Ordu'nun başına geçmeyi reddetmişti.
Kurtuluş Savaşı maddesindeki ikinci yorum
Aynı ansiklopedi, geniş yetkilerin onu ve diğer milliyetçileri hükûmete bağlı tutmak amacıyla verildiği yorumunu da aktarır;
Harbiye Nezareti'ndeki dostlarının ise asıl amacına ulaşmasında güçlü bir araç olduğunu yazar.
Erik-Jan Zürcher
Zürcher'e bakılırsa
Mustafa Kemal bu iş için özellikle uygundu: İttihatçı ve vatansever olarak güvenilen, ama
Enver-
Talat çevresiyle ve Ermeni kırımlarıyla fazla ilişkilendirilmeyen biriydi.
Aralık 1918'de Karakol örgütünün liderleri ona direnişin başına geçmesini önermişti.
Ayrışma nerede?
Belge yalnız atamayı ve yetkiyi kaydeder. Kinross atamayı
Mustafa Kemal'in kendi girişimine, bir başka yorum hükûmetin hesabına, Zürcher ise onun siyasi konumuna bağlar.
Hüküm
Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.