Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos-
13 Eylül 1921) Türk tarafında dönüm noktası olarak anılır. Sonucu kimse tartışmaz; tartışılan, sonucun nasıl ortaya çıktığıdır.
Belge ne kaydediyor?
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa "Hatt-ı müdafaa yoktur; sath-ı müdafaa vardır" emriyle savunmanın tek bir hatta değil, bütün yurt toprağı üzerinde yapılacağını bildirdi. Türkçe ansiklopediye bakılırsa muharebe 22 gün ve gece sürdü, 100 km'lik bir alana yayıldı ve Yunan ordusu
Ankara'nın 50 km kadar yakınından geri çekildi. Türk kaybı toplam 39.289, Yunan kaybı 23.007 olarak verilir.
Yunan ordusuna yakın değerlendirmeler
Roderick Beaton'a bakılırsa muharebe neredeyse Yunanlar tarafından kazanılıyordu; milliyetçiler
Ankara'yı bırakmaya hazırlanmıştı. George Gawrych, Yunanlar bir hafta erken saldırsaydı Türk ordusunu çok zor durumda bırakabileceklerini yazar. Spencer Tucker de Türk ordusunun dağılmanın eşiğine geldiğini, Yunan başkomutanı Papulas'ın paniğe kapıldığını belirtir.
Komuta üzerine farklı görüşler
Sayen,
Ankara üzerine yürüyüşü hata saymaz; temkinli Yunan planını eleştirir ve "Yenilen ordu muydu, yoksa yalnız komutanları mı?" sorusunu sorar. Papadimitriou ise sorumluluğu yalnız Papulas'a yüklemez. Edward Erickson, Türk ordusunun
Eskişehir'den geri çekilişini parlak bir hareket olarak niteler.
Dönemin diplomatik yorumu
İngiltere Dışişleri Bakanı Curzon, sonucu Türklerin lehine işleyen bir kilitlenme olarak gördü.
Ayrışma nerede?
Türk anlatısı savunma emrine ve direnişe, bazı Yunan ve Batılı yorumlar ise Yunan komutasının kararlarına ve zamanlamaya ağırlık verir.
Hüküm
Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.