Temmuz 1933'te
Londra'da,
Sovyetler Birliği ile komşuları arasında "saldırganın tanımı" üzerine sözleşmeler imzalanmıştır. Türkiye bu sözleşmelerin taraflarından biridir; Vikipedi'deki antlaşmalar listesi bunları
3-4 Temmuz 1933 tarihli "Londra Sözleşmeleri" olarak kaydeder.
Ne tarif edildi?
Sözleşmeler, Sovyet Hariciye Komiseri
Maksim Litvinov'un önerisine dayanır. Saldırgan devlet; başka bir devlete savaş ilan eden, onun topraklarını savaş ilanı olmadan da olsa silahlı kuvvetlerle işgal eden, kara, deniz ya da hava kuvvetleriyle saldıran, kıyılarını veya limanlarını abluka eden ve kendi topraklarında kurulup komşusuna saldıran silahlı çetelere destek veren devlet olarak tarif edilmiştir.
Türkiye'nin katkısı
Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi'nde,
Mussolini'nin Dört Güç Paktı projesine karşı Türkiye'nin tutumunu inceleyen bir makale, Hariciye Vekili
Tevfik Rüştü Aras'ın
Londra'daki görüşmelerde etkin olduğunu ve çetelere destek maddesinin metne girmesinde rol oynadığını anlatır. Bu madde, sınır ötesi çete saldırılarından çekinen ülkeler için özellikle önemliydi.
4 Temmuz metni
Sırbistan Dışişleri Bakanlığı'nın tarihî belgeler arşivi,
4 Temmuz 1933'te
Londra'da
Sovyetler Birliği,
Çekoslovakya,
Yugoslavya,
Romanya ve Türkiye arasında imzalanan sözleşmenin metnini yayımlar. Böylece aynı tanım,
Küçük Antant devletleri ve Türkiye için ayrıca bağlayıcı hâle getirilmiştir.
Neden önemli?
Sözleşmeler,
Cenevre Silahsızlanma Konferansı'nda sonuçsuz kalan saldırgan tanımını bölgesel düzeyde hukuka geçirmiştir. Türkiye için bu,
Balkan Antantı'na giden yolda imzalanan güvenlik belgelerinden biridir.