O gün ne oldu?
Türkiye,
İran,
Irak ve
Afganistan,
Tahran'daki
Sadabat Sarayı'nda dörtlü bir saldırmazlık paktı imzaladı. Türkçe ve İngilizce ansiklopedi imza gününü
8 Temmuz 1937 olarak verir.
Neden?
Türkçe maddeye bakılırsa paktın en önemli nedeni sınır sorunlarının kalıcı biçimde çözülmesiydi: üye devletlerin hepsinin
İran ile sınır sorunu vardı ve bu sorunlar yüzünden Türkiye-
Irak-İran üçgeninde sınır tanımayan aşiret isyanları yaşanıyordu. Sömürge ve yarı sömürge dönemlerinden kısa süre önce çıkmış bu devletler bağımsızlıklarını vurgulamak da istiyordu.
Öncesi
İlk adım
2 Ekim 1935'te
Cenevre'de Türkiye,
İran ve
Irak arasında parafe edilen üçlü bir antlaşmaydı;
Afganistan sonra katıldı. İngilizce madde, girişimin Afganistan Kralı
Muhammed Zahir Şah tarafından desteklenen bir Orta Doğu yakınlaşmasının parçası olduğunu yazar.
Sonrası
İngilizce maddeye bakılırsa onay belgeleri
25 Haziran 1938'de
Tahran'da değiştirildi ve pakt aynı gün yürürlüğe girdi;
19 Temmuz 1938'de
Milletler Cemiyeti antlaşmalar dizisine kaydedildi ve beş yıl yürürlükte kaldı. Pakt, batıdaki
Balkan Antantı'nın doğudaki karşılığı olarak anılır. Paktın imza edildiği yıl
Atatürk hayattaydı; onay belgeleri değiştirildiğinde ise hastalığı ilerlemişti ve beş ay sonra,
10 Kasım 1938'de öldü.
Kronoloji notu
Bu gün, Türkçe ve İngilizce ansiklopedi maddelerinin birbirinden ayrı olarak kaydettiği tarihle yazılmıştır; iki kayıt aynı günü verir.