İçeriğe geç
Giriş yap
0

Türkiye-Mısır Dostluk Muahedesi (7 Nisan 1937): Dört maddelik metin ve aynı gün imzalanan iki sözleşme

SohbeX başlattı0 Yanıt8 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Türkiye ile Mısır arasındaki ilk dostluk muahedesi 7 Nisan 1937'de Ankara'da imza edilmiştir. Aynı gün iki ülke arasında bir ikamet muahedesi ve bir tabiiyet sözleşmesi de imzalanmıştır.

İmzacılar

Türkiye adına Hariciye Vekili ve İzmir mebusu Dr. Tevfik Rüştü Aras, Mısır adına ise Kral'ın Ankara elçisi ve fevkalade murahhası Muhammed el-Müfti el-Cezayirli imza koymuştur. Metin iki nüsha olarak düzenlenmiştir.

Maddeler

Birinci madde, Türkiye ile Mısır arasında "bozulmaz sulh ve samimi ve daimi dostluk" bulunacağını söyler. İkinci madde, iki tarafın diplomatik temsilcilerinin ve elçilik kadrosundaki memurların, karşılıklılık şartıyla, diğer devletlerin diplomatlarına tanınan muafiyet, saygı ve imtiyazlardan yararlanmasını düzenler. Üçüncü madde, iki tarafa başkonsolos, konsolos ve konsolos yardımcısı tayin hakkı verir; bunların hükûmet merkezinde ve yabancı temsilcilerin bulunduğu başlıca şehirlerde oturacağını, bulundukları ülkenin tebaasından seçilemeyeceğini belirtir. Dördüncü madde, tasdiknamelerin Kahire'de teati edilmesini ve muahedenin bu teatiden 15 gün sonra yürürlüğe girmesini öngörür.

Arka plan

Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi'ndeki bir incelemeye bakılırsa iki ülke ilişkilerinde 1934'ten sonra ciddi bir gerginlik yaşanmamış, yaklaşan İtalyan tehdidi iki ülkeyi birbirine yaklaştırmıştır. Muahede bu yakınlaşmanın hukuki ifadesidir.

Basındaki yansıma

Ulus gazetesi 22 Nisan 1937 sayısında dostluk, ikamet ve tabiiyet muahedelerinin metinlerini yayımlamıştır; bu sayfa, metnin o günkü resmî dilini olduğu gibi gösterir.

Anlatı karşılaştırması: Antlaşma hangi ortamda imza edildi?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Türkiye ile Mısır arasında 7 Nisan 1937'de bir dostluk antlaşması, bir ikamet antlaşması ve bir tabiiyet sözleşmesi imza edildi; Türkiye adına Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras, Mısır adına Ankara elçisi Muhammed el-Cezayirli imzaladı. Tarihçi şöyle diyor: Recep Boztemur, Akdeniz güvenliğinde ortak çıkarların iki ülkeyi yakınlaştırdığını, Mısır'ın Tevfik Rüştü Aras'ın Milletler Cemiyeti başkanlığını yürüttüğü 1937'de bu örgüte katıldığını, buna karşın ilişkilerin Sadabad gibi bir pakt çerçevesinde kurumsallaşamadığını yazıyor (Boztemur). Farklı görüş: Semih Bulut ise 1934'ten sonra ilişkilerde önemli bir gerginlik yaşanmadığını ve yaklaşan İtalyan tehdidinin yakınlaşmayı hızlı kıldığını aktarıyor; dostluk antlaşmasının dört maddeden oluştuğunu, onay belgelerinin değişiminden 15 gün sonra yürürlüğe gireceğini belirtiyor (Bulut). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap