İçeriğe geç
Giriş yap
0

Ragıp Gümüşpala (1897-1964): Nablus'ta esir düşen asteğmenden Genelkurmay Başkanlığına ve Adalet Partisine

SohbeX başlattı0 Yanıt4 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Mehmet Ragıp Gümüşpala 1897'de Edirne'de doğdu. Edirne Lisesi'nden sonra Harbiye'ye girdi; öğrenciyken talimgâha çıkarıldı ve 1917'de asteğmen oldu.

Esaret ve Kurtuluş Savaşı

63. Alay'da bölük komutan vekiliyken 2 Ekim 1918'de Filistin cephesindeki Nablus Muharebesi'nde İngilizlere esir düştü. Esaret 6 Ekim 1920'ye kadar sürdü. İstanbul'a dönünce Ankara'ya geçti ve 13 Aralık 1920'de Kurtuluş Savaşı'na katıldı; Sakarya Meydan Muharebesi'nde ve Büyük Taarruz'da bulundu. Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası aldı.

Kurmaylıktan orgeneralliğe

1931'de Harp Akademisi'ni bitirerek kurmay subay oldu. 1948'de tuğgeneral, 1951'de tümgeneral, 1955'te korgeneral, 1959'da orgeneral rütbesine yükseldi; tümen, kolordu ve ordu komutanlıklarında bulundu.

Kurmay binbaşılığa 1936'da yükseldi; bu yıllarda Tunceli bölgesi hakkında raporlar hazırladı ve Dersim harekâtı sırasında Seyit Rıza'nın adamlarına kısa bir süre esir düştü.

27 Mayıs ve siyaset

27 Mayıs 1960'ta Erzurum'da 3. Ordu Komutanıydı. Darbeyi yapanlara liderlerinin kim olduğunu sordu; kendisinden kıdemli bir orgeneral değilse ordusuyla Ankara'ya yürüyeceğini bildirdi. Bunun üzerine emekli Orgeneral Cemal Gürsel İzmir'den Ankara'ya getirilip komitenin başına geçirildi. 3 Haziran 1960'ta Genelkurmay Başkanlığına getirildi; böylece Türk Silahlı Kuvvetlerinin 11. Genelkurmay Başkanı oldu. 2 Ağustos 1960'ta Millî Birlik Komitesi'nin kararıyla yaklaşık beş bin subayla birlikte emekliye ayrıldı. Ardından 1961'de kurulan Adalet Partisi'nin kurucu genel başkanı oldu. 6 Haziran 1964'te İstanbul'da öldü.

Anlatı karşılaştırması: Genelkurmaydan parti liderliğine

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Ragıp Gümüşpala 27 Mayıs 1960'tan sonra Genelkurmay Başkanı oldu, 1961'de kurulan Adalet Partisi'nin genel başkanlığına geldi ve 1964'te öldü. Tarihçiler şöyle diyor: Ersoy Zengin, Belgi Dergisi'ndeki 2020 tarihli makalesinde Gümüşpala'nın 1897'de Edirne'de doğduğunu, Filistin'den çekilirken yaralanıp İngilizlere esir düştüğünü, 1918-1920'de İskenderiye'deki Seydibeşir kampında kaldığını, 6 Haziran 1960'ta Genelkurmay Başkanlığına getirildiğini, 2 Ağustos 1960'ta emekliye ayrıldığını ve 11 Şubat 1961'de kurulan Adalet Partisi'nin kurucuları arasında yer aldığını yazıyor (Zengin). Ahmet Coşkun Tekin de Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi'ndeki makalesinde Gümüşpala'nın 6 Haziran 1960'ta 11. Genelkurmay Başkanı olduğunu, partinin 11 Şubat 1961'de onun liderliğinde kurulduğunu ve 6 Haziran 1964'te beklenmedik biçimde öldüğünü belirtiyor (Tekin). Farklı görüş: Zengin, Gümüşpala'nın 6 Ekim 1920'de İstanbul'a ulaştığını ve 31 Aralık 1920'de Ankara'ya gelerek Millî Mücadele'ye katıldığını yazıyor; konu gövdesindeki 13 Aralık 1920 tarihi bundan ayrılıyor. Tekin ise Gümüşpala'nın ölümünün partide liderlik yarışını başlattığını vurguluyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap