İçeriğe geç
Giriş yap
0

Arslan Toğuzata (1886-1963): Halep polis başkomiserliğinden Maraş Müdafaa-i Hukuk reisliğine

SohbeX başlattı0 Yanıt5 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Arslan Toğuzata, yaygın adıyla Arslan Bey ya da Arslan Paşa, Maraş'ta Fransız işgaline karşı millî kuvvetlere komuta eden ve TBMM'nin 1. döneminde Maraş milletvekili seçilen polis kökenli önderdir. 1886'da bugünkü Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesine bağlı Fındık köyünde doğdu, 7 Haziran 1963'te Pazarcık'ta öldü.

Aile

1858-1859'da Osetya'dan göçüp Maraş yöresine yerleşen Oset kökenli Toğuzata aşiretinin bir koluna mensuptur. Babası Hasanbeyzade Abdullah Efendi'dir.

Polis

İlk ve orta öğrenimini Elbistan'da gördü; 1898'de Elbistan'da medreseye devam edip Arapça öğrendi. II. Meşrutiyet'ten sonra 1908'de Halep'te polisliğe girdi, bir süre Polis Okulu'nda çalıştı; komiser muavinliğine, iki yıl sonra başkomiserliğe yükseldi. Birinci Dünya Savaşı'nda Trablusşam polis başkomiseriydi.

Maraş

Mondros'tan sonra Osmanlı yönetimi bölgeden çekilince Maraş'a döndü. Fransız işgaline karşı Müdafaa-i Hukuk teşkilatını kurdu ve millî kuvvetlerin komutasını üstlendi. Kayabaşı ve Şekerli heyetlerinin birleşmesiyle oluşan merkez heyetinde reisliğe seçildi; Refet Hoca ikinci başkan, Faik Bey kâtip, Hacı Nuri veznedar oldu. Maraş'taki direnişte halka önderlik etti.

Milletvekili

Mehmet Hacıhaliloğlu'nun istifası üzerine Maraş milletvekili seçildi. Ancak Antep ve İslahiye cephelerinde teftişte bulunduğu için Ankara'ya gitmedi; Maraş Heyet-i Merkeziyesi, Mustafa Kemal'e çektiği telgrafla onun izinli sayılmasını istedi ve bu istek kabul edildi. Meclisteki Maraş milletvekillerine askerî konularda bilgi verdi. Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası sahibidir.

Anlatı karşılaştırması: Polislikten Müdafaa-i Hukuk reisliğine

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Arşiv kayıtları, Arslan Bey'in 1 Mart 1910'da Halep'te polis memuru olarak resmen işe başladığını, 1 Ağustos 1917'de Trablusşam'da ikinci komiserliğe geçip ardından serkomiserliğe yükseldiğini gösteriyor (Saydam, TÜBA) (Ertem, Atatürk Ansiklopedisi). Tarihçi şöyle diyor: Barış Ertem, Atatürk Ansiklopedisi'ndeki maddesinde Arslan Bey'in Maraş Müdâfaa-i Hukûk Cemiyetinin kurulma sürecinde bulunup başkanlığı üstlendiğini, 17 Mayıs 1920'de birinci dönem Maraş milletvekili seçildiğini ve cephedeki vazifesi yüzünden bir süre izinli sayıldığını yazıyor (Ertem). Orhan Saydam da TÜBA'nın Millî Mücadele'nin Yerel Tarihi dizisindeki bölümünde Arslan Bey'in Kayabaşı ve Şekerli mahallelerinin ileri gelenleriyle ayrı ayrı toplantılar yaptığını, bunun sonunda kurulan cemiyetin başkanlığına seçildiğini aktarıyor (Saydam). Farklı görüş: Doğum yılı ve yeri iki yazarda farklı: Ertem, TBMM kayıtlarında 1886, oğlu Mahmut Toğuz'un derlediği hatıratta ise 1883 yazdığını belirtiyor; Saydam 1883'ü veriyor ve Fındık köyü o yıllarda Elbistan'a bağlı olduğu için resmî evrakta memleketinin Elbistan yazıldığını ekliyor. Konu metnindeki 1908 polislik tarihi ise iki kaynağın verdiği 1 Mart 1910 tarihinden farklı. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap