Ħal Saflieni Hipojesi: Kayaya oyulmuş yer altı mezarlığı (yaklaşık MÖ 4000'den itibaren)

Ħal Saflieni Hipojesi, Malta'nın Paola kasabasında, Büyük Liman'a bakan bir tepenin üzerinde bulunan ve kayaya oyulmuş tarih öncesi bir yer altı mezarlığıdır. Dünyada benzeri olmayan bu anıt, 1980'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.

Buluş

Hipoje 1902'de, ev yapmak için kazı yapan bir taş ustası tarafından tesadüfen bulundu. Bulunduğu bildirildiğinde evlerin çoğu tamamlanmıştı; bu yüzden anıtın üst katı geri dönülmez biçimde zarar gördü. Alan 1903 sonunda kamu malı oldu ve kazılar 1911'e kadar sürdü.

Yapısı

• Yumuşak globigerina kireçtaşına oyulmuş salonlar, odalar ve geçitlerden oluşur ve yaklaşık 500 metrekarelik bir alanı kaplar.
• Üst üste üç kattan oluşur; yer kalmadıkça kullanıcılar daha derine kazmıştır.
• Oyma işleri yalnızca çört, çakmaktaşı, obsidyen aletler ve geyik boynuzlarıyla yapılmıştır.
• En alt kattaki en derin oda, bugünkü yol seviyesinin 10,6 metre altındadır.
• Orta kattaki özenle düzeltilmiş bazı odalar, yer üstündeki megalitik tapınakların iç mekânlarına benzer.

Buluntular

Kazılarda çanak çömlek, insan kemikleri, süs eşyaları, küçük hayvan oymaları ve daha büyük heykelcikler bulundu. Mezarlığın başlangıçta yaklaşık 7.000 kişinin kalıntılarını barındırdığı hesaplanır.

Veri farkı: UNESCO kaydı mezarlığın kullanımını yaklaşık MÖ 4000 – 2500 arasına yerleştirir; Malta'nın miras kurumu ise MÖ 4000 – 1500 aralığını verir. Dünya Mirası Listesi'ne alınış yılı da UNESCO kaydında 1980, Malta'nın miras kurumunun sayfasında 1981 olarak geçer.