İstanbul Kuşatması (1422): II. Murad Konstantinopolis surları önünde

İlk büyük Osmanlı kuşatması

1422 İstanbul Kuşatması, Türkçe Vikipedi'nin tanımıyla Konstantinopolis'in ilk tam teşekküllü Osmanlı kuşatmasıdır. Bizans İmparatoru II. Manuel'in, I. Mehmed'in 1421'deki ölümünden sonra Osmanlı tahtının kime geçeceği konusuna müdahale etmesinin sonucu olarak gerçekleşti. Bizans, komşularını zayıflatmak için taht iddiacılarını desteklemeyi uzun süredir bir politika olarak kullanıyordu. II. Murad'ın komuta ettiği kuşatma birkaç ay sürdü, ancak Anadolu'da kardeşi Küçük Mustafa'nın ayaklanması üzerine kaldırıldı. Kent otuz bir yıl daha Bizans elinde kalacaktı.

Arka plan: Bizans'ın taht oyunu

I. Mehmed'in ölümünden sonra Bizans sarayında iki görüş vardı. Yaşlı imparator II. Manuel, Murad ile barışın korunmasından yanaydı. Oğlu ve ortak imparator VIII. İoannis ile çevresindeki genç devlet adamları ise Limni'de tutulan Düzmece Mustafa'yı serbest bırakarak Osmanlı'yı iç savaşa sürüklemeyi önerdi. Sonunda bu ikinci görüş ağır bastı. Mustafa, Gelibolu'nun Bizans'a verilmesi karşılığında desteklendi ve Rumeli'ye çıkarıldı. Rumeli'deki bazı uç beylerinin desteğini alarak Edirne'yi aldı; ancak Anadolu'ya geçmeye çalışırken Murad karşısında başarısız oldu ve yakalanarak idam edildi. Bu gelişme Murad'ın Bizans'a karşı harekete geçmesine yol açtı.

Kuşatma

Türkçe Vikipedi'nin aktardığı bir kısa kroniğe göre 10 Haziran 1422'de Mihaloğlu Mehmed Bey İstanbul önlerine ulaşarak kentin dış mahallelerine akın düzenledi. II. Murad'ın gelişiyle kuşatma başladı. Osmanlı ordusu, kentin kara surları boyunca mevzilendi ve surların karşısına toprak tabyalar ve siperler kurdu. Bu kuşatmada Osmanlıların ilk kez kendi toplarını kullandığı belirtilir. Türkçe Vikipedi'ye göre bu toplar, "falconet" adı verilen kısa namlulu ve geniş ağızlı toplardı. Bizans da surlarda top kullanıyordu; iki tarafın teknolojisi aşağı yukarı eşitti. Osmanlılar, kentten atılan taş gülleleri durdurmak için barikatlar kurmak zorunda kaldı.

24 Ağustos saldırısı ve kuşatmanın kaldırılması

Kuşatmanın en şiddetli anı, 24 Ağustos 1422'de Osmanlı ordusunun surlara yaptığı büyük saldırıdır. Kananos'a göre saldırı sabahtan akşama kadar sürdü; savunucular surları korumayı başardı. Bu sırada Anadolu'dan kötü haberler geldi: Murad'ın on üç yaşındaki kardeşi Mustafa Çelebi, Germiyan ve Karaman beylerinin ve Bizans'ın desteğiyle ayaklanmış ve İznik'i almıştı. Murad, kuşatmayı Eylül başında kaldırarak Anadolu'ya döndü. Türkçe Vikipedi'ye göre Mihaloğlu Mehmed Bey de Rumeli kuvvetleriyle bu sefere katıldı. Küçük Mustafa 1423 başında yakalanarak öldürüldü.

Sonuçları

Kuşatmanın başarısızlığına karşın Bizans'ın durumu iyileşmedi. Murad, 1424'te Bizans'la yaptığı barışta İmparatorluğu yeniden yıllık vergi ödemeye bağladı; Bizans Karadeniz ve Marmara kıyılarındaki bazı kentleri de kaybetti. Bizans'ın ekonomik durumu da giderek kötüleşti. Türkçe Vikipedi, kuşatmadan sonra Avrupa devletlerinin Bizans'a top gibi yeni askerî yardımlar göndermediğini ve Bizans topçuluğunda bir ilerleme yaşanmadığını belirtir. Buna karşılık Osmanlı topçuluğu sonraki otuz yılda büyük bir gelişme gösterdi; II. Mehmed 1453'te çok daha büyük toplarla kentin karşısına çıkacaktı.

Tarihteki yeri

1422 kuşatması, Osmanlı'nın İstanbul'u almaya yönelik kararlılığının ve Bizans'ın hayatta kalmak için başvurduğu diplomatik yöntemlerin sınırlarını gösterir. Bizans, Osmanlı taht kavgalarına müdahale ederek kısa vadeli bir kazanç elde etmeye çalıştı; ancak bu politika Osmanlı'nın tepkisini çekti ve kenti doğrudan bir saldırıyla karşı karşıya bıraktı. Kuşatma başarısız olsa da Bizans'ın Osmanlı'ya bağımlılığı derinleşti. Otuz bir yıl sonra Murad'ın oğlu, babasının yarım bıraktığı işi tamamlayacaktı.

Kaynaklar hakkında

Konu, Türkçe Vikipedi'nin Konstantinopolis Kuşatması (1422) ve II. Murad maddeleri ile İngilizce Wikipedia'nın Siege of Constantinople (1422) maddesine dayanır. Kaynakların dinî anlatısına ilişkin uyarı dikkat kutusunda belirtilmiştir.