Güvenpark ve Güvenlik Anıtı (1935): Holzmeister'in önerisi, Hanak'ın ölümü, Thorak'ın tamamladığı bronzlar ve "Türk, Öğü

Kızılay'ın ortasında bir anıt

Ankara'nın Kızılay Meydanı'nın hemen güneyindeki Güvenpark, Türkçe Güvenpark maddesine göre şehrin Cumhuriyet tarihindeki ilk parkıdır ve adını içindeki anıttan alır. Güvenlik Anıtı ya da Güvenpark Anıtı olarak bilinen, eski adıyla Emniyet Abidesi denen eser, Türk ulusunun polis ve jandarmaya güvenini ve Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı ile devrimlerde birlikte çalıştığı arkadaşlarını temsil eden heykellerle, çalışmayı ve düşünceyi betimleyen kabartmalardan oluşur. Bu konu park ile anıtın hikâyesini Türkçe Vikipedi'nin Güvenpark, Güvenlik Anıtı, Anton Hanak, Josef Thorak, Clemens Holzmeister ve Jansen Planı maddeleri ile İngilizce Wikipedia'nın Güvenpark, Security Monument, Anton Hanak ve Josef Thorak maddelerine dayanarak anlatır.

Park: Jansen Planı'nın yeşil kuşağı

İngilizce Güvenpark maddesine göre park, Alman mimar ve şehir plancısı Hermann Jansen'in hızla büyüyen başkent için önerdiği ve sağlıklı bir kent ortamı için yeşil kuşaklar öngören Jansen Planı'nın parçasıdır ve 1930'larda kuruldu. Türkçe Jansen Planı maddesine göre plan 1928-1932 arasında hazırlandı: Ankara Belediyesi Hermann Jansen, Joseph Brix ve Leon Jausseley'i davet etti, 1928'de yalnızca bu üç uzmanın katıldığı bir yarışma düzenlendi ve Jansen'in planı kabul edildi; plan 23 Temmuz 1932'de onaylandı. Yarışmada Ankara'nın nüfusunun 1977'ye kadar 300.000'e ulaşacağı öngörülmüştü; madde Ankara'nın nüfusunun 1970'lerde iki milyonu çoktan aştığını yazar.

İngilizce maddeye göre park başlangıçta yayalara ve bisikletlilere ayrılmıştı. Bu karakterini 1950'lerdeki yol genişletme çalışmasına kadar korudu; 1970'lerin ortasında parkın bazı bölümleri otobüs ve dolmuş durağına dönüştürüldü. Bugün kuzeyde Kızılay Meydanı'ndaki Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, doğuda Atatürk Bulvarı ve batıda Millî Müdafaa Caddesi ile çevrilidir; güneyinde Adalet ve Millî Eğitim bakanlıkları bulunur. Yaklaşık 2,5 hektarlık yamuk biçimli parkı Çankaya Belediyesi birinci derece doğal sit alanı olarak kaydetmiştir.

Anıt: Holzmeister'in önerisi, Hanak'ın eseri

Türkçe Güvenlik Anıtı maddesine göre anıtın yapımı, Cumhuriyet yönetiminin kamu yapılarını planlayan Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister'in Kızılay Meydanı'nda bir park ve anıt önermesiyle başladı. İngilizce Anton Hanak maddesine göre Holzmeister anıtı 1931'de önerdi ve başlattı. Türkçe Clemens Holzmeister maddesine göre mimar 1927-1935 arasında Ankara'da inşa edilen birçok yapının projesini çizdi; bugün kullanılan meclis binası da onun Türkiye'deki en önemli eseridir.

Anıtın heykellerini Viyanalı heykeltıraş Anton Hanak üstlendi. Türkçe Anton Hanak maddesine göre 1875'te Brno'da doğan Hanak, 20. yüzyıl başlarında Avusturya-Macaristan'ın en tanınmış heykeltıraşlarındandı ve Güvenpark Anıtı üzerinde Holzmeister ile çalışırken Viyana'da kalp krizinden öldü. Bronz heykeller Viyana'daki Erdberg dökümhanesinde döküldü; Mamak taşından kaide üzerindeki kabartmalar ise Türkiye'de yapıldı. Taş işlerinde Hanak'ın öğrencileri ile Türk ustalar birlikte çalıştı.

Josef Thorak

İngilizce Josef Thorak maddesine göre Thorak, Hanak'ın öğrencilerindendi ve Nazilerin 1933'te iktidara gelmesinden sonra partinin önde gelen isimleriyle dostluklarından yararlandı. Madde, onun film yapımcısı Luis Trenker aracılığıyla Hanak'ın ölümünden sonra Ankara'daki "Emniyet anıtını" tamamlamak üzere görevlendirildiğini yazar. Türkçe maddeye göre Thorak, Arno Breker ile birlikte Nazi Almanyası'nın iki resmî heykeltıraşından biri oldu ve 1936 Berlin Olimpiyat Stadı'nın heykellerini de yaptı. 1936-1937'de yaptığı bir Atatürk büstü bugün Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ndedir. Savaştan sonra arındırma sürecinde beraat etti, ancak çalışması ve heykellerini satması bir süre yasaklandı.

Anıtın dili

Türkçe maddeye göre kaidenin uzunluğu 37 metre, orta bloğun yüksekliği 8 metre, yan kanatların yüksekliği 2 metre, bronz figürlerin boyu 6 metredir. İngilizce Güvenpark maddesine göre anıtın bir yüzünde, Atatürk'ün "Türk, Öğün, Çalış, Güven!" sözünün üzerinde iki müzisyen figürü yer alır. Arka plandaki yaşlı ve ön plandaki genç figürler Türk halkının geçmişten geleceğe geçişini simgeler. Kabartmalarda cepheye silah taşıyan köylüler, askerî sıhhiye ekipleri, güvenlik güçleri, Cumhuriyet'in yeni düzeni için düşünülen sanatçı ve düşünürler ile demirci, madenci ve çömlekçi gibi meslek gruplarından zanaatkârlar betimlenir. Anıtın öbür yüzünde Atatürk, gençlerin arasında umutla geleceğe bakarken gösterilir.