Kara Fatma (Fatma Seher Erden): Sivas'ta Mustafa Kemal'le görüşen milis komutanı, 43 kadınlı müfreze

Fatma Seher Erden, soyadı kanunundan önceki adıyla Kara Fatma, Kurtuluş Savaşı'nda bir milis müfrezesine komuta eden kadın askerdir. Türkçe Vikipedi'ye göre savaşta üç yıl hizmet etti, 300 kişilik bir müfrezeyi yönetti, İzmit'in kurtuluşunda rol oynadı ve İnönü, Sakarya ve Dumlupınar muharebelerinde çarpıştı. Onbaşı olarak başladığı askerlikten üsteğmen olarak emekli oldu ve İstiklâl Madalyası sahibidir. İngilizce Wikipedia da onu Kurtuluş Savaşı'nda milis lideri olarak öne çıkan bir Türk kadın askeri olarak tanıtır.

Erzurum'dan Edirne'ye, oradan Van'a

Türkçe Vikipedi'ye göre 1888'de doğdu; doğum yerinin Erzurum olduğu düşünülür ama bu kayıtlarla doğrulanmış değildir. Nüfus kayıtlarında adı "Mahi" olarak geçer, ancak kendisi ve çevresi "Fatma" adını kullandı. "Derviş" lakaplı subay Ahmet Bey ile evlendi ve Edirne'de görev yapan eşiyle Balkan Savaşları'nda bulundu. Birinci Dünya Savaşı'nda eşi kafkasyaKafkas Cephesi'ne giderken o Edirne'de kaldı. Eşinin Sarıkamış'ta öldüğü haberini aldıktan sonra eşinin memleketi Van'a gitti. Erzurum Kongresi sırasında kardeşi Mehmet Çavuş'la birlikte 100-150 kişi topladı.

Sivas'taki görüşme ve "Kara" lakabı

Türkçe Vikipedi'ye göre Kara Fatma'nın 1922'de Trabzon'da yayımlanan İstikbal gazetesine anlattıklarına göre, Sivas Kongresi sürerken Mustafa Kemal'le bizzat görüşmek için Sivas'a gitti. "Kara" lakabını, gözü karalığı yüzünden bu görüşmede Mustafa Kemal'in verdiği anlatılır. İngilizce Wikipedia, "kara" sözcüğünün savaşçılar için kullanıldığında genellikle "cesur" anlamına geldiğini açıklar ve Mustafa Kemal'in onayından sonra bir milis grubu kurduğunu yazar.

İzmit cephesinden Bursa'ya

Türkçe Vikipedi'ye göre Batı Cephesi'nde onbaşı rütbesiyle milis müfreze komutanı olarak görevlendirildi. İstanbul'a giderek Topkapılı Pir Mehmet ve Laz Tahsin ile on beş kişilik bir çete kurdu, İzmit'e geçerek çeteyi büyüttü; Van'dan gelen kardeşi de 150 kişilik çetesiyle onlara katıldı. Zamanla emrinde 700 erkek ve 43 kadından oluşan bir birlik oluştu; bu rakamı İngilizce Wikipedia da verir. İzmit'in kurtarıldığı 28 Haziran 1921'e kadar orada kaldı, sonra İznik cephesinde görev aldı.

Hatıralarına göre 1 Mayıs 1922'de Ankara'daki Rusya Sefareti'nin bahar bayramı kutlamasına davet edildi ve orada düzenlenen silah atma yarışmasında birinci geldi. Türkçe Vikipedi'ye göre davetliler arasındaki Mustafa Kemal Paşa ona gümüş bir sigara tabakası hediye etti ve rütbesini teğmenliğe yükseltti; haber new-yorkNew York Times'ta da yer aldı. Büyük Taarruz'dan sonra müfrezesiyle Bursa'nın kurtuluşunda rol oynadı ve Mudanya'dan sonra Erzurum'a döndü. İngilizce Wikipedia, köşe yazarı Yılmaz Özdil'e dayanarak birliğinin 9 Eylül 1922'de İzmir'e ilk girenlerden olduğunu aktarır.
İngilizce Wikipedia, 1919'a kadar kadın askerin neredeyse duyulmamış bir şey olduğunu, buna karşın Kara Fatma'nın Halide Edib Adıvar gibi başka kadınlarla birlikte Mustafa Kemal Paşa'nın komutası altında resmen asker olarak görevlendirildiğini vurgular.

Savaştan sonra: yoksulluk ve hatırlanış

Türkçe Vikipedi'ye göre emekli maaşını Kızılay'a bağışladı ve İzmir İktisat Kongresi'ne İzmir delegelerinden biri olarak katıldı. Bir çatışmada elini kaybeden yeğeni küçük Fatma ile onun çocuklarını sahiplendi. Gazeteci Mekki Sait Esen onu İstanbul'da buldu ve yaptığı söyleşi 1933'te Yedi Gün dergisinde yayımlandı; İngilizce Wikipedia onun o sırada eski bir Rus manastırında torunuyla yoksulluk içinde yaşadığını yazar. 1944'te geçim sıkıntısı yüzünden anılarını yayımladı ve aynı yıl kendisine maaş bağlanması için Başvekâlet'e dilekçe verdiyse de yanıt alamadı. Madde, 1946 tarihli Ankara gazetelerine dayanarak İstanbul Belediye Başkanı Lütfi Kırdar'ın girişimiyle ona defterdarlıkta bir iş verildiğini ve belediye bütçesinden düzenli yardım yapıldığını aktarır. İngilizce Wikipedia, kendisine iş verildiğini ve millî bayramlardaki geçit törenlerinde madalyasıyla onurlandırıldığını yazar. 1954'te Kars mebusu Tezer Taşkıran ile Rize mebusu Yusuf İzzet Akçal'ın önergesiyle TBMM ona 170 lira aylık bağladı. 21 Haziran 1955'te Darülaceze'nin hastane bölümüne yatırıldı ve 2 Temmuz 1955'te kalp yetmezliğinden öldü; Kasımpaşa'daki Kulaksız Mezarlığı'na gömüldü.