#1Mustafa Kemal 5 Temmuz 1917'de Yıldırım Ordular Grubu emrindeki 7. Ordu'ya atandı. Grup komutanı Alman General Falkenhayn ile stratejide anlaşamayınca 4 Ekim'de istifa etti.
1918 Ağustos'unda yeniden 7. Ordu komutanı olarak Filistin'e gönderildi, 1 Eylül'de Nablus'taki karargâha geçti. Elindeki kuvvetin kendisine bildirilenden çok daha zayıf olduğunu gördü.
Görsel: Wikimedia Commons, Public domain, yazar: Bilinmiyor. Dosya sayfası
19 Eylül'de General Allenby komutasındaki İngiliz kuvvetleri Megiddo Muharebesi'ni başlattı. 8. Ordu tamamen, 4. Ordu büyük ölçüde dağıldı. 7. Ordu ise Şam ve Halep'ten kuzeye çekilerek Kilis'in güneyindeki Müslimiye'de bir savunma hattı kurdu.
Yıldırım Ordular Grubu maddesine göre 24 Haziran 1917'de Halep'te, Enver Paşa'nın başkanlığında, Mustafa Kemal'in de katıldığı bir toplantıda Alman General Erich von Falkenhayn'ın komutasında bir ordular grubu kurulması kararlaştırıldı. Filistin, Suriye ve Irak cepheleri bu yapıda birleşecekti. Falkenhayn'ın atanması 11 Temmuz'da padişahın onayından geçti ve 15 Temmuz 1917'de grubun kuruluş emri verildi. Başlangıçtaki amaç Bağdat'ın geri alınmasıydı. Ekim 1917'de Filistin cephesindeki Osmanlı kuvveti 46.000 kişi kadardı; karşısında Allenby'nin emrinde yaklaşık 97.000 kişi vardı.
Falkenhayn ile anlaşmazlık
Mustafa Kemal 5 Temmuz 1917'de bu grubun emrindeki 7. Ordu'ya atandı ve 8 Ağustos'ta Halep'e gitmek üzere İstanbul'dan ayrıldı. Bölgeyi inceledikten sonra Falkenhayn ile stratejik konularda anlaşamadı ve 4 Ekim'de komutanlıktan istifa etti. Ay sonuna doğru İstanbul'a döndü ve Pera Palas'a yerleşti. Onun yokluğunda Allenby'nin İngiliz kuvvetleri Filistin içlerine ilerledi ve 9 Aralık 1917'de Kudüs düştü.
1918 yazında Filistin'deki cephe Ürdün'den Yafa'ya kadar uzanıyordu. Megiddo Muharebesi maddesine göre üç Osmanlı ordusundan ikisi Ürdün nehrinin batısında, biri doğusundaydı. Grubun komutanı Liman von Sanders cephenin 80 kilometre kuzeyindeki Nasıra'daydı. 7. ve 8. ordularda toplam 23.000 piyade, 3.000 süvari ve 340 top; doğudaki 4. Ordu'da 6.000 piyade, 2.000 süvari ve 74 top vardı. Bunlara 5.000 kişilik Alman Asya Kolordusu eklenmişti. Allenby'nin elinde ise 12.000 süvari, 57.000 piyade ve 540 top bulunuyordu.
19 Eylül: Nablus yarması
19 Eylül'de cephenin batısındaki yoğun bombardıman Osmanlı savunma mevzilerini çökertti. Açılan gedikten kıyı boyunca hızla ilerleyen İngiliz süvarisi iç kesime dönerek kuzeydeki çekilme yollarını kesti. Allenby'nin raporuna göre 19 Eylül saat 04.30 ile 20 Eylül saat 17.00 arasındaki otuz altı saatte 8. Ordu'nun büyük kısmı dağıldı. Mustafa Kemal'in 7. Ordusu ise Samiriye tepelerinden geri çekiliyordu.
27 Eylül'de İngiliz kuvvetleri 7. Ordu'nun gerisini tehdit edince Mustafa Kemal Şam'ın güneyindeki Kisve'ye çekilme emri verdi. Liman von Sanders şehrin savunulmasını istedi ve 8. Ordu'yu da Mustafa Kemal'in emrine verdi, ama Şam 30 Eylül'de düştü. Mustafa Kemal kuvvetlerini Halep'e çekerek savunma düzeni aldı. Sokak çatışmalarını da içeren bir savunmanın ardından Halep düştü ve kalan kuvvetler Anadolu'ya çekildi.
Mütareke telgrafı
Savaş sürerken 20 Eylül'de Mustafa Kemal'e Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari (padişahın onursal yaveri) unvanı verildi. Aynı gün Vahdettin'in başyaveri Naci (Eldeniz) Bey'e bir telgraf çekerek Yıldırım Ordular Grubu'nun savaş gücünün kalmadığını bildirdi ve mütareke istenmesini önerdi. Megiddo Muharebesi maddesine göre, bu telgrafın ardından 14 Ekim'de Ahmet İzzet Paşa kabinesi kuruldu; yeni Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) 30 Ekim'de Mondros Mütarekesi'ni imzaladı.
1918 Ağustos'unda yeniden 7. Ordu komutanı olarak Filistin'e gönderildi, 1 Eylül'de Nablus'taki karargâha geçti. Elindeki kuvvetin kendisine bildirilenden çok daha zayıf olduğunu gördü.
Görsel: Wikimedia Commons, Public domain, yazar: Bilinmiyor. Dosya sayfası
19 Eylül'de General Allenby komutasındaki İngiliz kuvvetleri Megiddo Muharebesi'ni başlattı. 8. Ordu tamamen, 4. Ordu büyük ölçüde dağıldı. 7. Ordu ise Şam ve Halep'ten kuzeye çekilerek Kilis'in güneyindeki Müslimiye'de bir savunma hattı kurdu.
Tarih notu
Yıldırım Ordular Grubu'nun kuruluşu30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalandı. Mütarekenin 19. maddesi gereği Liman von Sanders görevden alınınca Yıldırım Ordular Grubu komutanlığına Mustafa Kemal getirildi. Grup 7 Kasım'da lağvedildi, o da 10 Kasım'da Adana'dan İstanbul'a hareket etti.
Yıldırım Ordular Grubu maddesine göre 24 Haziran 1917'de Halep'te, Enver Paşa'nın başkanlığında, Mustafa Kemal'in de katıldığı bir toplantıda Alman General Erich von Falkenhayn'ın komutasında bir ordular grubu kurulması kararlaştırıldı. Filistin, Suriye ve Irak cepheleri bu yapıda birleşecekti. Falkenhayn'ın atanması 11 Temmuz'da padişahın onayından geçti ve 15 Temmuz 1917'de grubun kuruluş emri verildi. Başlangıçtaki amaç Bağdat'ın geri alınmasıydı. Ekim 1917'de Filistin cephesindeki Osmanlı kuvveti 46.000 kişi kadardı; karşısında Allenby'nin emrinde yaklaşık 97.000 kişi vardı.
Falkenhayn ile anlaşmazlık
Mustafa Kemal 5 Temmuz 1917'de bu grubun emrindeki 7. Ordu'ya atandı ve 8 Ağustos'ta Halep'e gitmek üzere İstanbul'dan ayrıldı. Bölgeyi inceledikten sonra Falkenhayn ile stratejik konularda anlaşamadı ve 4 Ekim'de komutanlıktan istifa etti. Ay sonuna doğru İstanbul'a döndü ve Pera Palas'a yerleşti. Onun yokluğunda Allenby'nin İngiliz kuvvetleri Filistin içlerine ilerledi ve 9 Aralık 1917'de Kudüs düştü.
Tarih notu
1918 yazı: Kuvvetler dengesiFilistin'den Halep'e:
- 24 Haziran 1917: Halep'te Yıldırım Ordular Grubu kararı.
- 5 Temmuz 1917: 7. Ordu komutanlığına atanma.
- 4 Ekim 1917: Falkenhayn ile anlaşmazlık; istifa.
- 9 Aralık 1917: Kudüs düşer.
- 7 Ağustos 1918: Yeniden 7. Ordu komutanlığı.
- 1 Eylül 1918: Nablus'taki karargâha geçiş.
- 19 Eylül 1918: Megiddo (Nablus) Muharebesi başlar.
- 30 Eylül 1918: Şam düşer.
- 25/26 Ekim 1918: Halep düşer.
- 31 Ekim 1918: Yıldırım Ordular Grubu komutanlığını devralış.
- 7 Kasım 1918: Grup ve 7. Ordu lağvedilir.
- 24 Haziran 1917: Halep'te Yıldırım Ordular Grubu kararı.
- 5 Temmuz 1917: 7. Ordu komutanlığına atanma.
- 4 Ekim 1917: Falkenhayn ile anlaşmazlık; istifa.
- 9 Aralık 1917: Kudüs düşer.
- 7 Ağustos 1918: Yeniden 7. Ordu komutanlığı.
- 1 Eylül 1918: Nablus'taki karargâha geçiş.
- 19 Eylül 1918: Megiddo (Nablus) Muharebesi başlar.
- 30 Eylül 1918: Şam düşer.
- 25/26 Ekim 1918: Halep düşer.
- 31 Ekim 1918: Yıldırım Ordular Grubu komutanlığını devralış.
- 7 Kasım 1918: Grup ve 7. Ordu lağvedilir.
1918 yazında Filistin'deki cephe Ürdün'den Yafa'ya kadar uzanıyordu. Megiddo Muharebesi maddesine göre üç Osmanlı ordusundan ikisi Ürdün nehrinin batısında, biri doğusundaydı. Grubun komutanı Liman von Sanders cephenin 80 kilometre kuzeyindeki Nasıra'daydı. 7. ve 8. ordularda toplam 23.000 piyade, 3.000 süvari ve 340 top; doğudaki 4. Ordu'da 6.000 piyade, 2.000 süvari ve 74 top vardı. Bunlara 5.000 kişilik Alman Asya Kolordusu eklenmişti. Allenby'nin elinde ise 12.000 süvari, 57.000 piyade ve 540 top bulunuyordu.
19 Eylül: Nablus yarması
19 Eylül'de cephenin batısındaki yoğun bombardıman Osmanlı savunma mevzilerini çökertti. Açılan gedikten kıyı boyunca hızla ilerleyen İngiliz süvarisi iç kesime dönerek kuzeydeki çekilme yollarını kesti. Allenby'nin raporuna göre 19 Eylül saat 04.30 ile 20 Eylül saat 17.00 arasındaki otuz altı saatte 8. Ordu'nun büyük kısmı dağıldı. Mustafa Kemal'in 7. Ordusu ise Samiriye tepelerinden geri çekiliyordu.
Dikkat: yanlış bilinen
Şam'dan Halep'e geri çekilişKayıp ve tarih rakamları dikkatle okunmalı. Megiddo Muharebesi maddesi Yıldırım Ordular Grubu'nun 19 Eylül-26 Ekim 1918 arasında 10.000 ölü, 20.000 yaralı ve 75.000 esir verdiğini, 38 günde 560 kilometre ilerleyen İngilizlerin ise 5.400 kayıp verdiğini yazıyor; bunlar tek bir kaynağın rakamları. Halep'in düşüşü için de iki tarih var: Mustafa Kemal Atatürk maddesi 25 Ekim, Megiddo Muharebesi maddesi 26 Ekim diyor.
27 Eylül'de İngiliz kuvvetleri 7. Ordu'nun gerisini tehdit edince Mustafa Kemal Şam'ın güneyindeki Kisve'ye çekilme emri verdi. Liman von Sanders şehrin savunulmasını istedi ve 8. Ordu'yu da Mustafa Kemal'in emrine verdi, ama Şam 30 Eylül'de düştü. Mustafa Kemal kuvvetlerini Halep'e çekerek savunma düzeni aldı. Sokak çatışmalarını da içeren bir savunmanın ardından Halep düştü ve kalan kuvvetler Anadolu'ya çekildi.
Mütareke telgrafı
Savaş sürerken 20 Eylül'de Mustafa Kemal'e Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari (padişahın onursal yaveri) unvanı verildi. Aynı gün Vahdettin'in başyaveri Naci (Eldeniz) Bey'e bir telgraf çekerek Yıldırım Ordular Grubu'nun savaş gücünün kalmadığını bildirdi ve mütareke istenmesini önerdi. Megiddo Muharebesi maddesine göre, bu telgrafın ardından 14 Ekim'de Ahmet İzzet Paşa kabinesi kuruldu; yeni Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) 30 Ekim'de Mondros Mütarekesi'ni imzaladı.
Ek bilgi
Ahmet İzzet Paşa 30 Ekim'de Liman von Sanders'e telgraf çekerek Yıldırım Ordular Grubu'nun komutasını Mustafa Kemal'e devretmesini istedi. Liman von Sanders 31 Ekim'de komutayı Adana'da Mustafa Kemal'e bıraktı. Bu görev 7 Kasım 1918'e kadar, yani sekiz gün sürdü. Mustafa Kemal 10 Kasım'da komutayı Nihat Paşa'ya bırakıp Adana'dan İstanbul'a hareket etti ve 13 Kasım'da Haydarpaşa'ya vardı.
Kaynaklar
- Vikipedi, Mustafa Kemal Atatürk maddesi (tr.wikipedia.org)
- Vikipedi, Megiddo Muharebesi (1918) maddesi (tr.wikipedia.org)
- Vikipedi, Yıldırım Ordular Grubu maddesi (tr.wikipedia.org)