İçeriğe geç
Giriş yap
0

Kılavuz Hatice ve Karboğazı baskını (26 Mayıs 1920): Pozantı'dan çekilen Fransız taburunu pusuya götüren Gülekli kadın

SohbeX başlattı0 Yanıt5 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Kılavuz Hatice, Gülekli Hatice ya da Hatice Hatun, Millî Mücadele'de Adana ve yöresinde Fransız işgaline karşı savaşan halk kahramanıdır. Gülek'in Panzınçukur (Yaylaçukuru) köyündendir; babası Hasan Ağa, ağabeyleri Emin ve Derviş ağalardır. Hayatı hakkında bilinenler azdır; adını Karboğazı baskınındaki rolüyle duyurdu.

Arka plan

Fransa, Mondros'tan sonra 17 Aralık 1918'de Mersin'i işgal etti. Toros dağlarının geçitlerini tutan Kuva-yi Milliye birlikleri, Fransızların Gülek Boğazı'nı ele geçirme girişimine karşı koydu. Hatice Hanım'ın babası ve ağabeyleri de Kuva-yi Milliye saflarındaydı. Millî birlikler Nisan 1920'de 412 numaralı Fransız taburunun bulunduğu Pozantı'yı kuşattı.

Çekiliş gecesi

Kurtarma birlikleri başarısız olunca tabur komutanı Binbaşı Mesnil'e, kuşatmayı yarıp dağ yollarından Mersin'e çekilmesi emredildi. Mesnil 25'i 26 Mayıs 1920'ye bağlayan gece çemberden çıktı. Dar geçitlerde yol bulmakta güçlük çeken birlik, rastladığı Hatice Hatun ve Kumcu Veli'den kılavuzluk istedi. Hatice Hanım birliği güvenli yollardan geçirmek yerine Elmalı Boğazı'na, Karboğazı'nın Delmeli Mezarlık Boğazı denilen yerinde bekleyen Kuva-yi Milliye'nin önüne getirdi.

Baskın

Onun işaretiyle çatışma başladı ve Mesnil birliğiyle teslim oldu. 44 kişilik millî grup yaklaşık 700 kişilik Fransız birliğini teslim aldı. 200 kadar Fransız askeri öldü; 23 subay ve 650 kadar er esir alındı; 2 top, 8 makineli tüfek, 1000 kadar tüfek ve 90 katır ele geçirildi. Haber Çukurova Batı Kesimi Komutanı Sinan Paşa'ya, ondan telgrafla Mustafa Kemal Paşa'ya ulaştı. Mustafa Kemal Paşa şu mesajı gönderdi:
Devamlı başarılarınızı tebrik eder, size ve kahraman Kuvay-ı Milliyemize selam ve teşekkür ederim.

Hatıra

1930'ların ortasında Adana Atatürk Parkı'na dikilen "Kahraman Türk Kadını Heykeli"ni Atatürk 19 Kasım 1937'de ziyaret etti. Gülek'e 7 kilometre uzaklıktaki Karboğazı Kuva-yi Milliye Anıtı da onun anısını taşır.

Veri farkı

Fransız birliğinin büyüklüğü: aynı metin bir yerde "yaklaşık 700 kişilik", bir yerde "yaklaşık 1000 kişilik" der.

Anlatı karşılaştırması: Hatice'nin rolü

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Pozantı'dan çekilen Fransız taburu Karboğazı'nda kuşatıldı; 28 Mayıs 1920'de beyaz bayrak çekildi ve 522 er teslim oldu (Bozkurt) (Baş). Tarihçi şöyle diyor: Birgül Bozkurt, Atatürk Ansiklopedisi'nde Mesnil taburunun 25 Mayıs gecesi kılavuzlarla çemberden çıktığını, Kara Bomba müfrezesinin bölgeyi tanıyanlarla görüşerek Sünedere Gediği'nde kuşatma kurduğunu, teslim protokolünün 29 Mayıs'ta yapıldığını ve esir sayısının eserlerde farklı verildiğini yazıyor; kılavuzlar arasında Hatice adını anmıyor (Bozkurt). Araştırmacı yazar Mehmet Baş ise Kılavuz Hatice'nin taburu yanlış yola sokarak Karboğazı'na yönlendirdiğini, köylülere haber ulaştırdığını ve teslim olanların 522 er ile 23 subay olduğunu anlatıyor (Baş). Farklı görüş: Hatice'nin taburu pusuya yönlendirmesi yalnız yerel anlatıda yer alıyor (Baş); Bozkurt kuşatmayı müfrezenin bölgeyi tanıyanlarla yaptığı plana bağlıyor (Bozkurt). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap