Ubeyd dönemi: Mezopotamya ovasında ilk yerleşimler (yaklaşık MÖ 6500 – 3800)

Ubeyd dönemi, Mezopotamya'nın tarih öncesi bir dönemidir. Adını, bu döneme ait malzemenin ilk geniş çaplı kazısının yapıldığı Tell el-Ubeyd'den alır.

Kazılar

Tell el-Ubeyd'de ilk kazıyı 1919'da Henry Hall yaptı. Leonard Woolley 1922 – 1923'te, Pinhas Delougaz 1937'de burada çalıştı. Kazılar günümüzde de sürer.

Güney ve kuzey

Güney Mezopotamya'da bu dönem, alüvyal ovadaki bilinen en eski yerleşimleri temsil eder; daha önceki iskân izlerinin alüvyon altında kalmış olabileceği kabul edilir. Güneyde Ubeyd dönemi yaklaşık MÖ 5500'den 3800'e kadar sürdü ve yerini Uruk dönemine bıraktı. Kuzey Mezopotamya'da ise dönem yalnız yaklaşık MÖ 5300 – 4300 arasını kapsar.

Önce ve sonra

Ubeyd döneminden önce Halaf dönemi ve Halaf-Ubeyd Geçiş dönemi gelir. Kuzeyde Ubeyd'i Geç Kalkolitik dönem izler. Ubeyd kültürü Güney Mezopotamya'nın en eski yerleşim kültürü olarak tanımlanır.

Veri farkı: Dönemin genel aralığı bazı yayınlarda yaklaşık MÖ 6500 – 3800, bazılarında yaklaşık MÖ 5900 – 4300 olarak verilir.

Kazı geçmişi

Tell el-Ubeyd'de bu döneme ait malzemenin ilk geniş çaplı kazısı yapıldı; dönem adını bu höyükten aldı. Ubeyd döneminin sonunda güneyde Uruk dönemi başladı. Halaf geleneği için en önemli alanlardan biri olan Tell Arpaçiye bugün Musul'un kenar mahallelerindedir. Ubeyd döneminden önce gelen Halaf dönemi yaklaşık MÖ 6100 – 5100 arasına tarihlenir.