Aşıklı Höyük,
Aksaray'ın yaklaşık 25 km güneydoğusunda, Kızılkaya köyünün yaklaşık 1 km güneyinde, Melendiz Çayı kıyısında yer alan bir höyüktür. Alan, Orta Kapadokya'nın volkanik tüflerle kaplı bölgesindedir.
Yerleşim
Aşıklı Höyük'te ilk yerleşim Çanak Çömleksiz Neolitik dönemde, yaklaşık MÖ 8200'de kuruldu. Höyük deniz seviyesinden 1.119,5 m yüksekliktedir. Yaklaşık 4 hektarlık alanı, yakınındaki 13 hektarlık Çatalhöyük'ten çok daha küçüktür.
Obsidyen
Bir obsidyen kaynağına yakınlık, bölgenin ticaretine dayanak oldu; bu malzeme bugünkü
Kıbrıs ve
Irak kadar uzak yerlere ulaştı. Ian A. Todd 1964 yazında alanı ziyaret etti ve yalnız yüzey katmanından 6.000'den fazla obsidyen parçası topladı.
Kazılar
Yakındaki Mamasın Barajı gölünün suları yükselecekti; bu yüzden
İstanbul Üniversitesi'nden Ufuk Esin 1989'da kurtarma kazılarına başladı. 2003'e kadar yapılan dokuz kazı mevsiminde yaklaşık 4.200 metrekarelik alan açığa çıkarıldı.
Çevre
Höyüğün bulunduğu Melendiz Vadisi verimli ve çeşitli bir yaşam ortamıdır; çevredeki manzara, akarsu vadilerinin tüf birikintilerini aşındırmasıyla oluştu.
Tarihler
En yeni tarihler, yerleşimin üç tabaka ve toplam 13 evrede yaklaşık MÖ 8200 – 7400 arasında kullanıldığını gösterir. Aşıklı Höyük, Anadolu platosundaki en eski Çanak Çömleksiz Neolitik yerleşimlerden biri olarak bilinir.
Gömüler
400'den fazla oda kazıldıktan sonra yerleşim içinde gömülmüş bireylerin sayısı 70'i geçmedi. Bütün gömüler yapıların tabanları altındaydı; ölüler, yapı kullanılırken tabana açılan çukurlara konuyordu. Gömülenler her iki cinsiyetten ve her yaştan insanlardı.