Nevalı Çori,
Şanlıurfa ilinde, Orta
Fırat kıyısında kurulmuş erken Neolitik bir yerleşimdi. Çanak Çömleksiz Neolitik B dönemine, yaklaşık MÖ 8400 – 8100 arasına tarihlenir ve Taş Tepeler alanlarından biridir.
Konum
Yerleşim deniz seviyesinden yaklaşık 490 m yükseklikte,
Toros Dağları'nın eteklerinde,
Fırat'ın bir kolu olan Kantara deresinin iki yakasında yer alıyordu.
Önemi
Nevalı Çori, dünyanın bilinen en eski tapınaklarından bazılarını ve anıtsal heykelleri barındırmasıyla tanınır. Daha eski olan Göbekli Tepe ve öteki Taş Tepeler alanlarıyla birlikte, Avrasya Neolitiği'ne ilişkin bilimsel bilgiyi kökten değiştirdi. Bilinen en eski evcil siyez buğdayı burada bulundu.
Kazılar
Kazılar, Harald Hauptmann yönetimindeki
Heidelberg Üniversitesi ekibi tarafından yapıldı. Nevalı Çori, çevresindeki birçok arkeolojik alanla birlikte
Fırat üzerindeki baraj gölünün suları altında kaldı.
Kurtarma kazısı
Alan, Samsat'ın aşağısında Atatürk Barajı'nın yapımı sırasında
1983 –
1991 yılları arasında kurtarma kazılarıyla incelendi.
Tarihleme
Nevalı Çori için dört radyokarbon tarihi elde edildi. II. tabakadan alınan üçü, tabakayı MÖ 9. binyılın ikinci yarısına tarihler; bu tarihler Çayönü'nün erken tarihleriyle örtüşür. Dördüncüsü MÖ 10. binyıla düşer.
Evler
Yerleşimde beş mimari evre vardı. Ortaya çıkarılan yapılar, iki ya da üç paralel oda dizisi içeren uzun dikdörtgen evlerdi. Bu evler, büyük köşeli taşlardan yapılmış kalın ve çok katmanlı alt yapılarla tanınır.
#1