Tarım devrimi (Neolitik Devrim): avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarıma geçiş (yaklaşık 11.700 yıl önce)

Tarım devrimi ya da Neolitik Devrim, Afro-Avrasya'daki birçok insan topluluğunun avcılık ve toplayıcılıktan tarıma ve yerleşik yaşama geniş ölçekte geçişidir. Bu geçiş giderek kalabalıklaşan nüfusları mümkün kıldı.

Nasıl başladı?

Yerleşik topluluklar bitkileri gözlemleme ve onlarla deneme yapma fırsatı buldu; bitkilerin nasıl büyüdüğünü öğrendi. Bu bilgi, yabani bitkilerin ekin hâline getirilmesini sağladı. Arkeolojik veriler, çeşitli bitki ve hayvanların dünyanın farklı yerlerinde birbirinden bağımsız olarak evcilleştirildiğini gösterir.

Zaman

Evcilleştirme, son Buzul Çağı'nın bitişinin ardından, 11.700 yıl önce başlayan Holosen döneminde başladı. Bu, insanlığın tarihsel olarak doğrulanabilen ilk tarıma geçişidir. Batı Asya'da ve Mezopotamya'da tarım yaklaşık 12.000 yıl önce ortaya çıktı.

Sonuçları

Tarım, erişilebilen yiyeceklerin çeşitliliğini büyük ölçüde daralttı; bu yüzden beslenmenin niteliği avcılık ve toplayıcılık dönemine kıyasla düştü. Buna karşılık yiyecek üretimi daha verimli hâle geldi ve insanlar emeklerini başka işlere yöneltebildi.

Anadolu'daki örnekler

Nevalı Çori'de bilinen en eski evcil siyez buğdayı bulundu. Çayönü, yerleşik avcı-toplayıcılıktan tarım yapan ve hayvan yetiştiren bir topluma geçişi kesintisiz olarak izlemeyi sağlar. Hacılar'da kavuzlu buğday, buğday, arpa, bezelye ve fiğ yetiştirildi.