Ebussuud Efendi

Mehmed Ebussuud Efendi (d. 30 Aralık 1490 - ö. 23 Ağustos 1574) veya Hoca Çelebi, Hanefi Mâtürîdî Osmanlı hukukçusu ve Kur'an müfessiridir. 1533'ten 1537'ye kadar İstanbul Kadısı, 1537'den 1545'e kadar Rumeli Kazaskeri ve 1545'ten 1574'e kadar Osmanlı Şeyhülislamı olarak görev yaptı. Ailesinin İskilip yakınlarındaki İmâd köyünden gelmesi nedeniyle "El-İmâdî" olarak da anılmaktadır.

Ebussuud, İskilipli Şeyh Muhiddin Muhammed Efendi'nin oğludur. 1530'lu yıllarda Bursa ve İstanbul'da kadılık yaptıktan sonra Rumeli'ye kazasker olarak atandı ve bölgedeki yerel yasaları İslami şeriat kurallarıyla uyumlu hâle getirdi. 1545 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı İmparatorluğu'nun en yüksek yargı ve dinî makamı olan şeyhülislamlığa atandı. Ölümüne kadar bu görevde kalan Ebussuud, makamın yetkisini zirveye taşıdı. Padişahla yakın çalışarak, Kanuni'nin Yezidîlere yönelik isyanları bastırması için ve halefi II. Selim'in Kıbrıs Seferini yapmasına müsaade eden fetvalar verdi. Ayrıca, Safevîler yanlısı Kızılbaşları, ister Osmanlı topraklarında ister İran'da yaşasınlar, “zındık” olarak tanımlayan fetvalar yayımladı ve onların öldürülmesini sadece hukuken caiz değil, aynı zamanda övgüye değer bir eylem olarak değerlendirdi.