İçeriğe geç
Giriş yap
0

Anlatı karşılaştırması: Serbest Cumhuriyet Fırkası: Muhalefet denemesi mi, kontrollü bir parti mi?

SohbeX başlattı0 Yanıt2 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Serbest Cumhuriyet Fırkası 12 Ağustos 1930'da kuruldu ve 17 Kasım 1930'da kendini feshetti. Üç aylık ömrü, Atatürk'ün partiyle ilişkisinin nasıl okunacağı sorusunu doğurdu.

Belge ne kaydediyor?

Türkçe ansiklopediye bakılırsa Fethi Bey (Okyar), cumhuriyetçiliğe ve laikliğe sadık bir parti kurmasını isteyen Mustafa Kemal'in tarafsız kalmasını şart koştu. Parti 1930 yerel seçimlerinde 502 belediyeden 31'inde birinci geldi; ardından Kasım 1930'da Okyar tarafından feshedildi.

Atatürk'ün desteğini öne çıkaran anlatım

Aynı madde, Mustafa Kemal'in İsmet Paşa'nın itirazına rağmen CHF'den 14 kadar mebusun yeni partiye geçmesini sağladığını, kız kardeşi Makbule Hanım'ı ve yakın dostlarını ilk üyeler arasına koyduğunu, amacının hükûmeti denetleyecek bir muhalefet yaratmak olduğunu yazar.

Kontrolü öne çıkaran anlatım

İngilizce maddeye bakılırsa partinin kaç mebus çıkaracağına Atatürk, İnönü ve Okyar birlikte karar verdi; İngiliz arşiv belgeleri de partinin rejim tarafından şekillendirildiğine dair gözlemler içerir. Türkçe madde ise bazı yazarların, kapanış için CHF'nin parti yönetimine baskı yaptığını iddia ettiğini not eder.

Ayrışma nerede?

Bir okuma partiyi Atatürk'ün içtenlikle istediği bir muhalefet denemesi, öbürü sınırları baştan çizilmiş bir parti olarak görür. Partinin hızla laiklik karşıtı kesimlerin desteğini toplaması, iki okumada da kapanışın ana nedeni olarak anılır.

Hüküm

Yukarıdaki anlatımlar yan yana konmuştur; hangisinin daha ikna edici olduğuna okur karar verir.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap