İçeriğe geç
Giriş yap
0

"Türkiye" adı resmî belgeye ilk kez ne zaman girdi? Gümrü (1920), 1921 anayasası ve 29 Ekim 1923

SohbeX başlattı0 Yanıt7 Görüntülenme0 takipçi

Neden önemli

Türkiye adı devlet belgelerinde 1920-1921'de yerleşmiştir; Cumhuriyet bu adı devralmıştır.

Konunun “Sonuç” bölümünden
SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
"Türkiye adı Cumhuriyet'le birlikte doğdu" sözü yaygındır. Belgeler adın daha önce resmî metinlere girdiğini gösterir.

Gümrü 1920

İngilizce ansiklopedinin Türkiye'nin adına dair kaydı, Türkiye adının uluslararası belgelere ilk kez 1920'deki Gümrü Antlaşması'yla girdiğini yazar. Büyük Millet Meclisi Hükûmeti "Türkiye Devleti" ya da yalnızca "Türkiye" adını benimsemişti.

1921 anayasası

20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Kanun-i Esasi'deki "Devlet-i Aliyye" ya da 1865'ten beri yaygınlaşan "Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye" yerine "Devlet-i Aliyye-i Türkiye" ifadesini kullanmıştır. Türkçe ansiklopedi bunu, Türkiye adının yerli siyasetçilerce ilk açıkça kullanılışı olarak değerlendirir. Aynı kayıt, 1921'de Afganistan ile imzalanan antlaşmada "Devlet-i Âliyye-i Türkiyye" ifadesinin kullanıldığını da belirtir.

Mecliste kullanılan ad

Büyük Millet Meclisi Hükûmeti, İstanbul'daki Osmanlı hükûmetinden ayrılmak için kendi belgelerinde "Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti" adını kullanmıştır; 1921 anayasasının 3. maddesi de hükûmetin bu adı taşıdığını yazar.

Sadeleşme

Cumhuriyet'in ilanından önce ad "Türkiye Devleti" olarak sadeleşmiştir. 29 Ekim 1923'te "Türkiye Cumhuriyeti" adı benimsenmiştir.

İngilizce ad

2022'de Türkiye hükûmetinin talebiyle Birleşmiş Milletler, ülkenin İngilizce resmî adında "Turkey" yerine "Türkiye" biçimini kabul etmiştir. Böylece 1920'de belgelere giren Türkçe biçim, yabancı dildeki resmî ada da geçmiştir.

Sonuç

Türkiye adı devlet belgelerinde 1920-1921'de yerleşmiştir; Cumhuriyet bu adı devralmıştır.

Anlatı karşılaştırması: Türkiye adı belgelere nasıl girdi?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: 20 Ocak 1921'de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 3. maddesi, Türkiye Devleti'nin Büyük Millet Meclisi tarafından idare edildiğini ve hükûmetinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti unvanını taşıdığını yazdı. Tarihçi şöyle diyor: Gotthard Jäschke, Tarih Okulu dergisinde çevirisi yayımlanan makalesinde Ankara hükûmetinin Türkiye adını 3 Aralık 1920 tarihli Gümrü Barışı'nda kullanmış olduğunu ve devletin 20 Ocak 1921 anayasasıyla Türkiye Devleti adını aldığını yazıyor; 1 Mart 1921 tarihli Afganistan antlaşmasının da Devlet-i Aliyye-i Türkiye ifadesiyle açıldığını ekliyor (Jäschke, 2009). Dr. Emre Gezer de TAAD'daki makalesinde kabul edilen 3. maddenin Türkiye Devleti ifadesini taşıdığını gösteriyor (Gezer, 2022). Farklı görüş: Gezer, maddenin Encümen-i Mahsus raporundaki ilk hâlinde Türkiye Devleti değil Türkiye Halk Hükümeti ifadesinin yer aldığını, adın Meclis görüşmelerinde değiştiğini gösteriyor; Jäschke ise 1921'de Türkiye Devleti adı onaylanırken devletin yönetim biçiminin henüz belirlenmediğini vurguluyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap