İçeriğe geç
Giriş yap
0

Tunalı Hilmi (1871-1928): Cenevre'deki Jön Türkten Meclis'te öz Türkçe ve köylü hakları savunucusuna

SohbeX başlattı0 Yanıt2 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Abdullah Hilmi Tunalı, 28 Ağustos 1871'de bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan Eskicuma'da doğdu. Annesi Rukiye Hanım, babası tütün fabrikatörü ve reji eksperi İsmail Efendi'dir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı yüzünden aile İstanbul'a göçtü.

Tıbbiye ve sürgün

Kuleli Askerî Tıbbiye İdadisi'ne, ardından Mekteb-i Tıbbiye'ye girdi. Okulda el yazısıyla "Teşvik" adlı haftalık bir gazete çıkardı ve II. Abdülhamid yönetimini eleştirdi. Mektepliler Cemiyet-i Hafiyesi'ni kurdu; bir süre tutuklu kaldı. 1895'te cemiyet ileri gelenleri hakkında sürgün kararı çıkınca tıbbiyenin son sınıfındayken yurt dışına kaçtı ve Cenevre'ye yerleşti.

Cenevre'de Jön Türk

Cenevre Üniversitesi'nde pedagoji okudu. İttihat ve Terakki'nin Cenevre şubesini kurdu; Mizan ve Meşveret gazetelerine yazdı, "Hutbe" adlı broşürler yayımladı. Avrupa'da okuyan Türk öğrenciler için bir talebe cemiyeti kurdu ve "Avrupa'da Tahsil" adlı bir rehber kitap çıkardı.

Aile ve dönüş çağrısı

Cenevre'de İsviçreli Juliette ile evlendi; Sevda adında bir kızı ve İnsan adında bir oğlu oldu. 1896'da padişahın gönderdiği Ahmet Celalettin Paşa Cenevre'ye gelip Jön Türkleri İstanbul'a dönmeye ve padişaha bağlı kalmaya çağırdı; Tunalı Hilmi'nin broşürleri bu çağrıya karşı yazılanlar arasındaydı.

Meclis kürsüsünde

Meclis-i Mebusan üyeliğinden sonra TBMM'nin birinci, ikinci ve üçüncü dönemlerinde milletvekili oldu. Öz Türkçenin kullanılmasını savundu; kadın, köylü ve işçi hakları için kanun teklifleri ve önergeler verdi. Bu tekliflerin bir kısmı sonraki yılların inkılaplarının habercisi sayılır. 26 Temmuz 1928'de öldü.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap