Yamnaya kültürü, Güney Bug,
Dinyester ve Ural nehirleri arasındaki Karadeniz-Hazar bozkırında, yaklaşık MÖ 3300 – 2600 arasına tarihlenen, Geç
Bakır Çağı'ndan Erken
Tunç Çağı'na uzanan bir arkeolojik kültürdür. Çukur Mezar kültürü ya da Aşı Boyalı Mezar kültürü olarak da anılır.
Bulunuşu ve adı
Kültürü, 1901 – 1903 arasında Donets Nehri yakınında kazı yapan Vasili Gorodtsov tanımladı. Ad, Rusça "çukurla ilgili" anlamına gelen sözcükten türer; bu topluluk ölülerini kurgan adı verilen höyüklerin altındaki çukur mezarlara gömerdi.
Çekirdek bölge
Arkeolojik ve genetik veriler, çekirdek Yamnaya kültürünün (MÖ 3750 – 3350) aşağı Dinyeper – Don bozkırında ortaya çıktığını gösterir.
Ekonomi ve toplum
Ekonomi hayvancılık, balıkçılık, toplayıcılık ile çanak çömlek, alet ve silah üretimine dayanıyordu. Yamnaya halkı göçebe ya da yarı göçebeydi; şeflik düzeninde örgütlenmişti. Büyük sürüleri yönetmek için ata biniyor, uzak yolculuklarda tekerlekli araba ve kağnılar kullanıyordu.
Dil tartışması
Geniş kabul edilen Kurgan hipotezi, Yamnaya halkının Ana Hint-Avrupa dilinin bir evresini konuştuğunu öne sürer. Bu nedenle kültür hem arkeologların hem dilbilimcilerin ilgi odağıdır.
Ardılları
Yamnaya, daha sonra Avrupa ve
Orta Asya'ya yayılan Son Neolitik kültürlerle, özellikle İp Baskılı Çanak Çömlek ve Çan Biçimli Kap kültürleriyle yakından bağlantılıdır.
Mezar düzeni
Ölüler çoğunlukla sırtüstü, dizleri bükük biçimde, aşı boyası serpilmiş çukurlara yatırılırdı; kültürün "Aşı Boyalı Mezar" adı buradan gelir.