Hacınebi Tepe,
Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinin 3,5 kilometre kuzeyinde,
Fırat Nehri'nin geçit noktalarına yakın bir yerde bulunan bir Eski
Yakın Doğu yerleşimidir. Burası, Fırat'ın kolayca gemiyle geçilebilen en kuzey kesimini işaret eder.
Yerleşim tarihi
Sahada MÖ 4. binyılda yerel bir topluluk yaşadı. Binyılın ortasında bu topluluğa Uruk kültürüne ait bir yerleşimci grubu katıldı. Ardından alan, ara sıra mezar yeri olarak kullanılmanın dışında, Helenistik döneme kadar terk edildi. Son kullanım evresi bir
Roma çiftliğidir.
Kazılar
Yaklaşık 3,3 hektarlık alan, 1992 – 1997 arasında
Şanlıurfa Müzesi ile Northwestern Üniversitesi'nin ortak ekibi tarafından, Gil Stein ve Adnan
Mısır başkanlığında kazıldı. Toplam 18 açmada yaklaşık 1.400 metrekarelik bir alan incelendi. Pulluk katmanının altında 2,5 metre kalınlığında Helenistik, onun altında da 5 metre kalınlığında Geç Kalkolitik katman bulunur.
Bakır üretimi
Uruk öncesi yerel toplulukta tam kapsamlı bir bakır üretimi vardı. Fırınlar, kalıp parçaları ve cüruf bulundu. En yakın cevher yatakları en az 200 kilometre uzakta olduğundan hammadde ticaretle sağlanmıştı. Üretilen başlıca ürün küçük bakır külçelerdi; bir bakır keski ve bakır iğneler de ele geçti.
Uruk izleri
Yerel ve Uruk topluluklarının farklı üsluplarını yansıtan çok sayıda yontma taş alet bulundu. İki silindir mühürle mühürlenmiş, Uruk dönemine ait bir kil zarfın içinde on iki sayma taşı ele geçti. Bu zarf, Türkiye'de bulunan bu türün tek örneğidir.