Dünya Bankası: Emtia fiyatları 2026'da yüzde 23 artacak

Dünya Bankası, küresel emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 23 yükseleceğini açıkladı. Çarşamba günü yayımlanan değerlendirmede artışın ardında yükselen enerji maliyetleri, Orta Doğu'daki savaş ve Karadeniz'de tahıl sevkiyatında yaşanan aksaklıklar gösterildi. Banka, gıda fiyatlarının da gelecek yıl yüzde 10 artabileceği uyarısında bulundu.

Rapora göre enerji fiyatları bu yıl yüzde 32 yükselerek üç yıllık düşüş dönemini tersine çevirdi. Petrol arzının yüzde 5,2 azalması bekleniyor; bu, 2020 küresel durgunluğu dışında son kırk yılın en büyük düşüşü anlamına geliyor. Gıda emtialarında 2027'ye kadar toplam artışın yüzde 18'e yaklaşması, metallerde yüzde 25, gübrede ise yüzde 14 yükseliş öngörülüyor. Banka, nakliyedeki aksamaların ve süregelen arz sorunlarının fiyatları yukarı ittiğini belirtiyor. Kötü senaryoda, El Nino etkisi ve Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanması gıda fiyatlarını beklenenden yüzde 12 daha yukarı taşıyabilir. Dünya Bankası şimdiye kadar 25 ülkeye 8,7 milyar dolarlık acil yardım sağladığını, emtia şoklarının 40 milyonu aşkın insanı daha aşırı yoksulluğa itebileceğini de duyurdu. Rapor, dışişleri bakanlarının küresel krizleri görüşmek üzere Atlanta'da toplandığı günlerde yayımlandı.

Emtia fiyatları, mutfaktaki ekmekten fabrikadaki enerji faturasına kadar her şeye yansır. Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkeler için petrol ve doğal gazdaki yükseliş, cari açık ve enflasyon üzerinden doğrudan hissedilir. Gübre fiyatlarındaki artış da tarımda maliyetleri yükselterek gıda fiyatlarına ikinci bir dalga hâlinde geri dönebilir. Metallerdeki yüzde 25'lik artış beklentisi ise inşaattan otomotive, beyaz eşyadan elektroniğe kadar sanayinin girdi maliyetlerini yukarı çekebilir. Raporun öne çıkardığı Karadeniz başlığı da bize uzak değil; tahıl gemilerinin rotası, bölge ülkelerinin ve Türkiye'nin gıda arzı için hayati önem taşıyor. Kısacası rapor, önümüzdeki aylarda hem üreticinin hem tüketicinin daha pahalı bir dünyaya hazırlanması gerektiğini söylüyor.

Raporun rakamları kuru görünse de anlattığı hikâye çok tanıdık: Savaşlar ve nakliye sorunları, sonunda pazardaki fiyat etiketine dönüşüyor. Bizi en çok düşündüren kalem gübre. Gübre pahalandığında çiftçi ya daha az üretir ya da maliyeti ürüne yansıtır; iki durumda da gıda enflasyonu kalıcı hâle gelir. Enerjideki yüzde 32'lik sıçrama da üç yıllık rahatlamanın bittiğini gösteriyor. Bize göre bu tabloda ülkelerin yapabileceği en akılcı şey, enerji ve gıdada arz çeşitliliğini artırmak ve dar gelirliyi korumaya dönük hedefli destekleri hazır tutmak. Dünya Bankası'nın 40 milyon kişilik yoksulluk uyarısı, sorunun yalnız piyasaların değil, doğrudan insan hayatının meselesi olduğunu açıkça hatırlatıyor. Rakamların ardındaki bu insani boyutu gözden kaçırmamak gerekiyor.

Kaynak çeşitliliği

63yayın organı bu haberi işledi

46%Merkez

• Sol%18
• Merkez%46
• Sağ%36