Hatay Devleti Millet Meclisi binası, Fransız mimar Leon Benju'nun tasarladığı ve ilk yıllarında Hatay Devleti Millet Meclisi'ne ev sahipliği yapmış tarihî yapıdır. Antakya şehir merkezindeki Cumhuriyet Meydanı'nda bulunur. Hatay Devleti, Milletler Cemiyeti'nin 19 Mayıs 1937'de kabul ettiği anayasanın ardından 5 Eylül 1938'de kuruldu ve 23 Temmuz 1939'a dek sürdü.
Sinema olarak doğuş
Bina 1927'de bir sinema salonu olarak açıldı. 1933'te salonda sesli film gösterimi başladı; Türk sinemasının ilk sesli filmi kabul edilen "İstanbul Sokaklarında" da burada oynatıldı. Yapı yaklaşık on yıl "Empire Sineması" adıyla hizmet verdi.Meclis
Hatay Devleti kurulunca bina meclis binasına dönüştürüldü. Hatay'ın Türkiye'ye katılmasına dair karar, 29 Haziran 1939'da bu mecliste alındı.Yeniden sinema, sonra kültür merkezi
Katılımdan sonra bina yeniden sinemaya çevrildi ve 1980'lere dek bu amaçla kullanıldı. Özel mülk olan yapı 2019'da Hatay Valiliği tarafından satın alınarak kültür merkezine dönüştürüldü.Deprem
6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerde büyük ölçüde tahrip olan bina yıkıldı. Depremden sonra yeniden yapımına girişildi; dış cephesinde eski binanın kaplamaları kullanılmaktadır.Atatürk dönemiyle bağı
Hatay meselesi Atatürk'ün son yıllarının başlıca dış politika dosyasıydı. Bina, Hatay Devleti'nin kısa ömrünün (1938-1939) ve Türkiye'ye katılma kararının alındığı yer olarak bu dosyanın somut izlerinden biridir.Anlatı karşılaştırması: Sinemanın yapım yılı
Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Hatay Devleti Millet Meclisi Antakya'daki sinema binasında toplantılarını yaptı; Hatay'ın Türkiye'ye katılma kararı 29 Haziran 1939'da bu mecliste alındı. Tarihçiler şöyle diyor: Mustafa Tarım, Atatürk Araştırma Merkezi'nin Hatay sempozyumu kitabındaki bildirisinde (s. 1271 vd.) Antakya Belediyesi'nin Nisan 1935'te sinema binası proje yarışması açtığını, mühendis Leon Benjuda'nın çizdiği projeyle Rasim Yahya'nın birinci geldiğini, yapımı 4 Şubat 1936'da biten binanın Cine Empire'a kiraya verildiğini, 12 Haziran 1938'deki ziyaretten sonra adının Gündüz Sineması'na çevrildiğini ve Hatay meclisinin 2 Eylül 1938'de burada ilk kez toplantı yaptığını yazıyor (Tarım). Aynı kitapta Ahmet Altıntaş ile Çağlar Öngel de meclisin 3 Eylül 1938'deki ikinci oturumunun Gündüz Sineması'nda yapıldığını, 29 Haziran 1939'daki son olağanüstü toplantıda katılma kararının alındığını ve meclisin saat 17.45'te kendini feshettiğini aktarıyor (Altıntaş ve Öngel). Farklı görüş: Yapım yılı ayrılıyor: konu gövdesi binanın 1927'de sinema olarak açıldığını yazıyor; Tarım ise yarışmanın 1935'te açıldığını ve yapımın 1936'da bittiğini belgelerle gösteriyor. Mimarın adı da gövdede Leon Benju, Tarım'da Leon Benjuda olarak geçiyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.