Lozan Anıtı, Meydanı ve Müzesi, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması anısına Edirne'nin Karaağaç mahallesinde yapılmış anıt ve müzedir. Müze, tarihî Karaağaç tren istasyonu binasının içindedir.
Neden Karaağaç?
Sevr Antlaşması 10 Ağustos 1920'de imzalanmış, ancak Ankara'daki TBMM hükûmeti tarafından tanınmamıştı. Kurtuluş Savaşı'nın ardından Lozan'da imzalanan antlaşma Sevr'i geçersiz kıldı ve Türkiye'nin sınırlarını tanıdı. Antlaşmayla Türk-Yunan sınırı da çizildi; Meriç'in güney kıyısındaki Karaağaç Yunanistan'dan Türkiye'ye geçti.Proje
Edirne'nin ana tren istasyonu olarak kullanılan Karaağaç istasyonu 1972'de yeni istasyon binası yapılınca hizmet dışı kaldı; eski bina ve çevresi Trakya Üniversitesi'ne devredildi. Üniversite senatosu 1996'da bu sahada bir anıt ve istasyonun yanında müze yapılmasına karar verdi. Proje ekibi 14 Şubat 1997'de çalışmaya başladı, anıtın ilk harcı 29 Mart 1998'de konuldu. 110 günde biten anıt 19 Temmuz 1998'de Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından açıldı. 148 milyar liralık maliyeti Trakya Üniversitesi üstlendi.Anıt
Anıt, yerden 45 derece açıyla yükselen üç beton konsol üzerine oturan üç beton sütundan oluşur. 36,45 metrelik en uzun sütun Anadolu'yu, 31,95 metrelik sütun Trakya'yı, ikisinin arasındaki 17,45 metrelik sütun Karaağaç'ı simgeler.Fidanlar
Park olarak düzenlenen alana Cumhuriyet'in her yılı için 74 fidan dikildi; 29 Ekim 1998'de, 75. yıl dönümünde dikilen fidanla sayı 75'e ulaştı.Anlatı karşılaştırması: Sütunların ölçüsü ve maliyet
Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Lozan Anıtı 19 Temmuz 1998'de Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından açıldı; 36,45, 31,95 ve 17,45 metrelik üç sütun Anadolu'yu, Trakya'yı ve Karaağaç'ı simgeler. Haberler şöyle diyor: Anadolu Ajansı'nın 2022 tarihli haberi (Gökhan Zobar), Yunanistan'ın Lozan'da savaş tazminatı olarak Karaağaç'ı bıraktığını, anıtın Trakya Üniversitesi ile Edirne Belediyesi'nin öncülüğünde yapıldığını, 19 Temmuz 1998'de Demirel'in açtığını ve sütunların 36,45, 31,95 ve 17,45 metre olduğunu yazıyor; haberde Doç. Dr. Nurten Çetin de havuzun Türkiye'nin üç yanını çevreleyen denizleri temsil ettiğini söylüyor (Anadolu Ajansı). Hürriyet'in 2 Temmuz 1998 tarihli haberi ise inşaat sürerken anıtın 36, 32 ve 17 metrelik üç sütundan oluşacağını, barışı simgeleyen kadın heykelini Mimar Sinan Üniversitesi Rektörü Tamer Başoğlu'nun yaptığını ve açılışın, Kırkpınar için kente gelecek Demirel'e uyularak 24 Temmuz yerine 19 Temmuz'da yapılacağını bildiriyor (Hürriyet). Farklı görüş: Maliyet kayıtlarda ayrılıyor: Hürriyet yapım sürerken anıtın 57 milyar liraya mal olacağını yazıyor; konu gövdesi Trakya Üniversitesi'nin üstlendiği maliyeti 148 milyar lira olarak veriyor. Yapımcı kurum için de AA üniversiteyle birlikte Edirne Belediyesi'ni anıyor, Hürriyet yalnız üniversitenin öncülüğünden söz ediyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.