Tărtăria tabletleri,
1961 yılında Transilvanya'da, Alba Iulia'ya yaklaşık 30 km uzaklıktaki Săliștea komününe bağlı Tărtăria köyünde bir Neolitik yerleşimde bulunduğu bildirilen üç tablettir.
Üzerindeki işaretler
Tabletlerin yüzeyine kazınmış işaretler Vinča simgeleri olarak bilinen işaret topluluğuyla ilişkilendirilir. Bazı arkeologlar bu işaretlerin dünyadaki bilinen en eski yazı biçimini temsil ettiğini ileri sürmüştür; konu arkeologlar arasında uzun bir tartışmanın odağı olmuştur.
Tarihleme sorunu
Tabletleri kesin olarak tarihlemek güçtür. Buluntu yerinin katman dizisi tartışmalıdır. Bulunuşlarından sonra uygulanan ısıl işlem, tabletlerin doğrudan radyokarbon yöntemiyle tarihlenmesini olanaksız kılmıştır.
Önerilen tarih
Tabletleri Vinča kültürüne bağlayan buluntu anlatısına ve dolaylı radyokarbon verilerine dayanan bazı bilim insanları, tabletlerin MÖ 5300 dolaylarına ait olduğunu önerir. Bu tarih,
Mezopotamya'nın resim yazısı öncesi işaret sistemlerinden daha eskidir.
Karşı görüşler
Bazı araştırmacılar buluntu anlatısının doğruluğunu sorgulamış ve tabletlerin yerleşimin üst katmanlarından aşağıya karışmış olabileceğini ileri sürmüştür. Başka araştırmacılar da
Güneydoğu Avrupa Neolitiği için verilen radyokarbon tarihlerine itiraz etmiştir. Bu nedenle tabletlerin yaşı ve işaretlerin yazı sayılıp sayılamayacağı açık bir soru olarak kalmaktadır.
Tabletlerin görünüşü
Tabletlerden ikisi dikdörtgen, üçüncüsü yuvarlaktır. Hepsi küçüktür; yuvarlak olanın çapı yalnızca 6 cm kadardır. Yuvarlak tablet ile dikdörtgenlerden birinde delik açılmıştır. Üçünde de işaretler yalnızca tek yüze kazınmıştır. Delinmemiş dikdörtgen tablette boynuzlu bir hayvan, belirsiz bir figür ve dal ya da ağaç gibi bitkisel bir motif görülür; ötekilerde çoğunlukla soyut işaretler vardır.
Fırınlama
Kluj müzesinin koruma bölümündeki çalışanlar, başlangıçta pişirilmemiş olan kil tabletleri korumak için fırınlamıştır.