Gravettiyen, Avrupa Üst Paleolitiği'nde günümüzden yaklaşık 33.000 yıl önce Orinyasiyen'in ardından gelen arkeolojik endüstridir. Pek çok araştırmacının bütünlüklü saydığı son Avrupa kültürüdür. Son Buzul Maksimumu'na yakın, yaklaşık 22.000 yıl önce büyük ölçüde ortadan kalktı; bazı öğeleri ise yaklaşık 17.000 yıl öncesine dek sürdü.
Ardıllar
Bugünkü Portekiz,
İspanya ve
Fransa'da yerini Solütreen'e;
İtalya, Balkanlar,
Ukrayna ve
Rusya'da ise Epigravettiyen'e bıraktı.
Sanat
Gravettiyen kültürü, genellikle fildişinden ya da kireçtaşından oyulan ünlü Venüs figürinleri dahil sanat eserleriyle tanınır.
Ad
Kültür ilk kez güneybatı
Fransa'nın Dordogne ilindeki La Gravette yerleşiminde tanımlanmıştır.
Genetik yapı
Uzun süre genetik bakımdan türdeş bir grubu temsil ettiği varsayıldı. Ancak eski DNA dizilerinin yakın tarihli çözümlemesi, Gravettiyen'in genetik olarak birbirinden ayrışmış birden çok avcı-toplayıcı grup tarafından üretildiğini göstermektedir. Doğudaki Gravettiyen grupları Věstonice kümesine, batıdakiler ise Fournol kümesine aittir. Her iki küme de daha önceki Orinyasiyen üreticileriyle genetik süreklilik gösterir.
Önemi
Gravettiyen, Son Buzul Maksimumu öncesinde Avrupa'nın geniş bir alanında benzer alet ve sanat geleneklerinin yayıldığı dönemi temsil eder.
Yaşam biçimi
Gravettiyenler Avrupa tarih öncesinin son derece soğuk bir döneminde yaşayan avcı-toplayıcılardı. Arkeologlar genellikle iki bölgesel çeşidi ayırır:
Fransa,
İspanya ve
Britanya'daki mağaralardan bilinen batı Gravettiyeni ve
Orta Avrupa ile
Rusya'daki doğu Gravettiyeni. Pavlov kültürünü de içeren doğu grupları mamut avında uzmanlaşmıştı ve kalıntıları genellikle açık hava yerleşimlerinde bulunur.