Mitokondriyel Havva ve Y-kromozomal Adem: tüm insanların ortak ataları

Mitokondriyel Havva, bugün yaşayan tüm insanların anne soyu üzerinden birleştiği en yakın ortak kadın atadır. Y-kromozomal Adem ise baba soyu üzerinden ulaşılan en yakın ortak erkek atadır. Bu adlar Kutsal Kitap'taki ilk insan çiftine gönderme yapar, ama bilimsel anlamları çok farklıdır.

Mitokondri DNA'sı neden önemli?

Hücrelerdeki enerji üretiminden sorumlu mitokondrilerin kendine ait küçük bir DNA'sı vardır. Bu DNA yalnızca anneden çocuğa geçer. Bu nedenle, bugünkü insanların mitokondri DNA'ları karşılaştırılarak anne soylarının geriye doğru nerede birleştiği hesaplanabilir.

1987 çalışması

Rebecca Cann, Mark Stoneking ve Allan Wilson'ın 1987'de Nature dergisinde yayımladığı çalışmada, beş farklı coğrafi topluluktan 147 kişinin mitokondri DNA'sı incelendi. Sonuçlar, bu DNA'ların hepsinin yaklaşık 200 bin yıl önce, büyük olasılıkla Afrika'da yaşamış tek bir kadından geldiğini gösterdi. Afrika dışındaki toplulukların çok sayıda kökene sahip olması, bu bölgelere birden çok göç dalgasıyla yerleşildiğine işaret ediyordu.

Yanlış anlaşılmalar

• Mitokondriyel Havva, yaşadığı dönemdeki tek kadın değildi; aynı topluluktan başka pek çok kadın da yaşıyordu, ama onların anne soyları zamanla kesildi.
• Mitokondriyel Havva ile Y-kromozomal Adem aynı dönemde yaşamak zorunda değildir ve birbirlerini tanımamış olabilirler.
• Bu kişilerin kimliği, yeni bulgularla zaman içinde değişebilir.

Önemi

1987 çalışması, bugünkü insanların Afrika'da ortaya çıkıp öteki kıtalara yayıldığı görüşüne güçlü bir genetik destek sağladı. Bu görüş bugün fosil ve genetik verilerle geniş ölçüde desteklenir.

Veri farkı: Sonraki çalışmalarda Mitokondriyel Havva'nın yaşı yaklaşık 155 bin yıl önceye, Y-kromozomal Adem'in yaşı ise yaklaşık 200 – 300 bin yıl önceye yerleştirildi. Hesaplanan tarihler, kullanılan yöntem ve mutasyon hızına bağlı olarak değişir.