Paranthropus boisei: “Fındıkkıran İnsan” ve güçlü çeneli insan soyu dalı (yaklaşık 2,3 – 1,2 milyon yıl önce)

Paranthropus boisei, Doğu Afrika'da yaklaşık 2,3 ile 1,2 milyon yıl önce yaşamış, iri çiğneme dişleri ve güçlü çene kaslarıyla tanınan bir erken insan türüdür. Fosilleri Etiyopya, Kenya, Tanzanya ve Malavi'de bulundu.

Zinj kafatası

Bu türe ait ilk fosiller 1955'te bulundu; ancak yeni bir tür olduğu, Mary Leakey'nin 1959'da Tanzanya'daki Olduvai Boğazı'nda bulduğu kafatasıyla anlaşıldı. OH 5 numaralı, kısaca "Zinj" diye anılan bu kafatası türün tip örneği oldu ve Olduvai'nin en ünlü fosillerinden biri hâline geldi.

Fındıkkıran lakabı

Kafatasının tepesindeki belirgin kemik sırtı, alt çeneyi hareket ettiren büyük kasların tutunduğu yerdir. Azı dişleri ve küçük azılar çok iridir; diş minesi bilinen erken insanlar içinde en kalın olanlardan biridir. Bu güçlü çiğneme düzeni nedeniyle tür "Fındıkkıran İnsan" lakabıyla anıldı.

Ne yiyordu?

Dişlerdeki mikroskobik aşınma izleri, beklenenin aksine sert kabuklu yemişler yerine çoğunlukla yumuşak bitki besinlerine işaret eder. Kimyasal çözümlemeler ise türün beslenmesinde otsu bitkilerin ve sazların önemli yer tuttuğunu düşündürür.

Vücut ve yaşam

• Erkekler ortalama 137 cm, dişiler ortalama 124 cm boyundaydı.
• Beyin hacmi bir milyon yılda yaklaşık 100 cm³ kadar arttı; bu artış Homo cinsindeki büyümeden bağımsızdır.
• Tür, Homo habilis ve Homo erectus ile aynı dönemde Doğu Afrika'da yaşadı.

Soyağacındaki yeri

Paranthropus, insan soyunun yan dallarından biri kabul edilir. Bir milyon yılı aşkın süre yaşadıktan sonra soyu tükendi ve bugünkü insanlara soy bırakmadı.