Kerevizdere, Zığındere ve Kirte Bağları (Haziran-Ağustos 1915): Seddülbahir'de sınırlı hedefli taarruzlar

Üç genel taarruz Kirte'yi ve Alçıtepe'yi düşüremeyince İtilaf komutanı General Sir Ian Hamilton, Seddülbahir'de yöntem değiştirdi. Haziran 1915'ten itibaren cephe boyunca genel bir taarruz yerine dar bir kesimden, yoğun topçu ateşiyle desteklenen ve sınırlı bir hedefe yönelik saldırılar yapıldı. Plan, önce cephenin kanatlarındaki tepeleri almak, ardından merkezde ilerlemekti. Bu taarruzlar tek bir harekâtın aşamaları olarak değil, birbirinden bağımsız harekâtlar olarak planlandı.

Birinci Kerevizdere (21-22 Haziran 1915)

İlk hedef olarak cephenin sağ kanadı, Fransız birliklerinin bulunduğu Kerevizdere seçildi. 18 Haziran sabahı başlayan donanma ateşi üç gün sürdü. 21 Haziran sabahı Fransız taarruzları başladı ve ertesi günün sonunda harekâtın hedefi olan 83 rakımlı tepe ele geçirildi.

Bu taarruz, yoğun kara ve deniz topçusu ateşiyle desteklenmişti ve İtilaf tarafı açısından hedefine ulaştı. Hamilton bu başarının ardından planın diğer iki aşamasını da uygulamaya karar verdi.

Görsel: Wikimedia Commons, Public domain, yazar: Bilinmiyor. Dosya sayfası

Zığındere (28 Haziran - 5 Temmuz 1915)

Kerevizdere'deki kısmi başarı ikinci harekâta geçilmesini teşvik etti. Bu kez taarruz cephenin sol kanadında, Zığındere'nin iki yanındaki sırtlar üzerinden yapılacaktı. 26 Haziran'da başlayan topçu ateşi iki gün boyunca Osmanlı siperlerini dövdü. 28 Haziran sabahı başlayan çatışmalar karşılıklı taarruzlarla 5 Temmuz'a kadar sürdü.

Türkçe Vikipedi sonucu şöyle özetler: Osmanlı tarafının ağır kayıplarına karşın İtilaf kuvvetleri Zığındere'nin ancak bir yanındaki hedeflere ulaşabildi. Kayıpların büyük kısmı, Osmanlı birliklerinin kaybedilen siperleri geri almak için yaptığı art arda karşı taarruzlarda verildi.

Görsel: Wikimedia Commons, Public domain, yazar: Agence Rol. Agence photographique (commanditaire). Dosya sayfası

İkinci Kerevizdere: Merkezi kanatlarla aynı hizaya getirme

İlk iki harekâtın kısmi başarısından sonra Hamilton, cephenin merkezinden taarruz edip merkezi kanatlarla aynı hatta getirmeye karar verdi. İki gün süren çatışmalarda İtilaf kuvvetleri ancak birkaç ön hat siperini ele geçirdi. Cephenin solunda çok dar bir alanda hedeflere ulaşıldı; İngiliz cephesinin büyük bölümünde ulaşılamadı. Fransız kesiminde ise belirlenen hedefler alındı.

Kirte Bağları (6 Ağustos 1915): Bir yanıltma taarruzu

Seddülbahir'de sonuç alınamayınca Hamilton, Arıburnu'nda büyük bir taarruza ve Suvla'da (Anafartalar) yeni bir çıkarmaya karar verdi. Seddülbahir'deki Kirte Bağları taarruzu bu planda bir yanıltma harekâtıydı; yani Osmanlı ihtiyatlarını güneyde tutmayı amaçlıyordu. 6 Ağustos'ta başlayan taarruz küçük bir bağın ele geçirilmesi dışında sonuç vermedi. Hamilton bundan sonra Seddülbahir'de taarruz yapılmamasını emretti; bölgede tahliyeye kadar kayda değer bir çatışma olmadı.
Görseldeki gemi: River Clyde

İkinci konunun ilk görselindeki gemi, 25 Nisan 1915'te Seddülbahir'in Ertuğrul Koyu'na (İngilizlerin V Kumsalı dediği yere) asker çıkarmak için bilerek karaya oturtulan kömür gemisi River Clyde'dır. Geminin yanlarına açılan kapılardan çıkan askerler, kıyıdaki Osmanlı mevzilerinin ateşi altında ağır kayıp verdi. Gemi çıkarmadan sonra aylarca kıyıda kaldı ve iskele, depo ve sargı yeri olarak kullanıldı. Haziran ve Temmuz taarruzları sırasında da Seddülbahir'deki İtilaf varlığının simgelerinden biriydi.

Değerlendirme

Haziran-Temmuz taarruzları, sınırlı hedefli ve yoğun topçu destekli saldırıların genel taarruzlardan daha etkili olabileceğini gösterdi: Kerevizdere'de hedefe ulaşıldı, Zığındere'de kısmen ulaşıldı. Ama elde edilen her birkaç yüz metre, iki taraf için de büyük bedel demekti. Alçıtepe hiçbir zaman düşmedi. Seddülbahir'deki bu tükenmişlik, Hamilton'u Ağustos'ta kuzeyde yeni bir cephe açmaya ve sonunda Aralık-Ocak'ta tahliyeye götüren zincirin halkalarından biri oldu.