Cumhuriyet Ağacı, İzmir'in Konak ilçesinde Gündoğdu Meydanı'nda bulunan, Millî Mücadele'yi simgeleyen anıttır. Heykeltıraş Ferit Özşen'in eseridir ve Cumhuriyet'in ilanının 80. yıl dönümü olan 29 Ekim 2003'te açıldı.
Meydan
İzmir'de 1997'den başlayarak deniz dolgusuyla genişletilen Kordon üzerinde 2000'de Gündoğdu Meydanı oluşturuldu. Meydana bir anıt yapılması için İzmir Büyükşehir Belediyesi Ferit Özşen ile anlaştı; anıt 2003'te bitirildi.Ölçüler
Anıt, 8,5 metre yüksekliğinde mermer kaplı bir kaide ile onun üzerine yerleştirilmiş, on atlıyı betimleyen 5 metrelik bakır bir heykelden oluşur; toplam yüksekliği 13,5 metredir. Heykel daha iyi ışık alması için batıya bakacak şekilde konmuştur.Dize
Özşen, heykelin üst kısmını Nazım Hikmet'in şu dizesinden esinlenerek tasarladığını söyler:Dize, atlıların alt tarafındaki çıkıntılara kelime kelime bölünerek yazılmıştır.Dört nala gelip uzak Asya'dan, Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket bizim
Atlılar
Atlıların yüzleri belirgin değildir; asker ya da sivil kıyafetleri yoktur. Özşen bu atlı topluluğuyla Atatürk ve silah arkadaşlarını temsil etmeyi amaçlamıştır.Kabartmalar
Kaidedeki kabartmalar Cumhuriyet'in kuruluşunu ve kazanımlarını anlatır. Bunlar arasında elinde "Lozan" yazılı bir kâğıtla oturup "Sevr" yazılı bir taşa basan İsmet İnönü, kara tahta önündeki Atatürk figürü, oy kullanan bir kadın ve gözleri bağlı, bir elinde kılıç bir elinde terazi tutan bir kadın figürü vardır.Yapılmayan gölgelik
Başlangıçta anıtın çevresine taş ve sütunlardan bir gölgelik düşünülmüş, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı kabul etmediği için yapılmamıştır.Anlatı karşılaştırması: Meydan ve on atlı
Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Cumhuriyet Ağacı Ferit Özşen'in eseridir, 29 Ekim 2003'te Gündoğdu Meydanı'nda açıldı; 8,5 metrelik kaide ve 5 metrelik bakır heykelle toplam 13,5 metredir. Kayıtlar şöyle diyor: İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin tanıtım sitesi Visit İzmir, Gündoğdu Meydanı'nın 1999'da belediyenin deniz doldurma çalışmasıyla düzenlendiğini, meydana 2003'te Cumhuriyet Ağacı adlı heykelin yaptırıldığını ve eserin heykeltıraş Ferit Özşen'e ait olduğunu yazıyor (Visit İzmir). İz Gazete'nin haberi de anıtın Cumhuriyet'in 80. yılı için yapılıp 29 Ekim 2003'te açıldığını, üstteki bakır kısmın 5, mermer alt kısmın 8,5, bütününün 13,5 metre olduğunu, Özşen'in heykeli Nazım Hikmet'in "Dört nala gelip uzak Asya'dan" dizesinden esinlenerek tasarladığını ve atlı topluluğuyla Atatürk ile silah arkadaşlarını temsil etmeyi amaçladığını aktarıyor (İz Gazete). Farklı görüş: Meydanın tarihi iki kayıtta ayrılıyor: Visit İzmir düzenlemeyi 1999'a koyuyor; konu gövdesi meydanın 2000'de oluştuğunu yazıyor. Visit İzmir anıtı yalnız adı ve sanatçısıyla anarken İz Gazete ölçülere ve dizenin atlıların altına kelime kelime yazılmasına yer veriyor. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.