Arslantepe,
Malatya yakınında,
Toroslar'dan doğan ve yukarı
Fırat'a karışan Tohma Çayı kıyısında yer alan bir höyüktür. Antik dönemde Melid adıyla bilinen kentin yeri olarak tanımlanır. 2021'de "Arslantepe Höyüğü" adıyla
UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Geç Kalkolitik
Höyükteki en eski yerleşim Kalkolitik döneme uzanır. Geç Kalkolitik'te (VII. tabaka) Arslantepe bölgede önem kazanmıştı. Höyüğün tepesinde, duvarları süslemeli büyük bir kerpiç yapının bulunduğu anıtsal bir alan vardı; bu yapının işlevi kesin değildir.
Tapınak-saray kompleksi
Geç Uruk döneminde (VIA tabakası) yerleşim, büyük bir tapınak-saray kompleksini içerecek biçimde gelişti. Bu kompleks, dönem sonunda yıkıldı. Kompleks,
Mezopotamya'nın Uruk dünyasıyla yakın ilişkiler içindeki yerel bir yönetim düzeninin varlığını gösterir.
MÖ 3000 dolaylarındaki yıkım
Erken
Tunç Çağı I – II geçişinde, MÖ 3000 dolaylarında, Uruk yönelimli önceki yerleşim geniş çaplı bir yangın ve yıkımla sona erdi. Bunun ardından bölgede,
Kafkasya dağlarıyla bağlantılı, ağırlıkla çoban bir kültür olan Kura-Aras kültürünün çanak çömleği görülmeye başladı.
Değirmentepe
Arslantepe'nin yaklaşık 24 km kuzeydoğusundaki Değirmentepe, bakır ergitmeye ilişkin en eski güvenilir kanıtların bulunduğu yer olarak dikkat çeker.
Birecik bağlantısı
Arslantepe'nin bu erken tabakaları ile güneybatıdaki biraz daha geç Birecik Barajı mezarlığı arasında çok sayıda benzerlik saptanmıştır.
Önemi
Arslantepe, Anadolu'da devlet benzeri yönetim yapılarının ortaya çıkışını izlemek için en önemli yerlerden biridir.