Yumuktepe (Yümüktepe),
Mersin kent sınırları içinde, bugün
Toroslar ilçesinin yerleşim alanıyla çevrili bir höyüktür. 1930'larda kentin kenarında kalan höyük, nüfus artışıyla birlikte zamanla kentin içinde kaldı.
İlk kazılar
Höyükteki ilk kazılar 1936 – 1938 arasında İngiliz arkeolog
John Garstang (
1876 –
1956) tarafından yapıldı. Garstang,
Ankara'daki İngiliz Arkeoloji Enstitüsü'nün kurucusudur. Kazılar, Neolitik'ten
Orta Çağ'a kadar süren bir yerleşim dizisini ortaya çıkardı.
İkinci Dünya Savaşı çalışmaları durdurdu; Liverpool Üniversitesi'ndeki bazı belgeler bir hava saldırısında yok oldu.
Savaş sonrası çalışmalar
Savaştan sonra Garstang kazılara yeniden başladı. Daha sonraki yıllarda
İstanbul Üniversitesi'nden Veli Sevin ve
Roma Sapienza Üniversitesi'nden Isabella Caneva araştırmaları sürdürdü.
Katman dizisi
Yumuktepe'nin uzun katman dizisi,
Kilikya ovasının tarih öncesi kronolojisi için ana başvuru noktası oldu. Höyükte Neolitik, Kalkolitik ve
Tunç Çağı katmanlarının üzerinde daha geç dönemlere ait yerleşimler de bulunur.
Kalkolitik dönem
Kalkolitik katmanlar özellikle dikkat çeker. Garstang'ın XVI. katman olarak isimlendirdiği evrede, kalın duvarlarla çevrili, planlı bir yerleşim ortaya çıktı. MÖ 5. binyılda yerleşimde
Mezopotamya'nın Ubeyd kültürünün etkileri görülür; bu etki araştırmacılar tarafından ayrıca incelenmiştir.
Önemi
Yumuktepe, Anadolu ile
Suriye ve
Mezopotamya arasındaki kıyı yolu üzerinde yer aldığından, tarih öncesi dönemde bölgeler arasındaki kültürel ilişkileri izlemek için önemli bir yerleşimdir.