Zıpkın, ucuna geri dönük dikenler işlenmiş ve hedefe saplanınca sonra çıkmayacak biçimde tasarlanmış bir av silahıdır. Tarih öncesinde balık ve deniz memelileri başta olmak üzere çeşitli avlarda kullanıldı.
Semliki Vadisi buluntuları
Orta Afrika'da, Kongo'nun doğusundaki Semliki Vadisi'nde kemikten yapılmış dikenli uçlar bulundu. Bu buluntuların yaklaşık 90 bin yıllık olduğu öne sürüldü. Uçların yanında büyük yayın balığı kemikleri de vardı; bu da sistemli balıkçılığa işaret eder.
Avrupa'da zıpkın
Batı Avrupa'da ren geyiği boynuzundan yapılmış zıpkınlar özellikle Madlen döneminde yaygınlaştı. Erken örneklerde tek sıra diken bulunurken daha geç örneklerde iki sıra diken görülür. Azilyen döneminde ise geyik boynuzundan yapılmış daha yassı zıpkınlar kullanıldı.
Ayrılabilir uçlar
Bazı zıpkın uçları sapa gevşek biçimde bağlanır ve hayvana saplanınca sonra saptan ayrılarak bir ipe bağlı kalırdı. Bu düzenek, kaçmaya çalışan hayvanın yakalanmasını kolaylaştırdı ve Kuzey Kutup halklarının deniz memelisi avında uzun süre kullanıldı.
Önemi
Zıpkınlar, tarih öncesi insanların su yataklarından yararlanma becerisinin önemli göstergeleridir. Balık ve deniz ürünleri, birçok topluluğun yıl boyunca güvenilir besin bulmasını sağladı ve kıyı ile nehir kenarlarında daha uzun süreli yerleşimlere olanak verdi.
Japonya'nın Jomon kıyı yerleşimleri ve
Kuzey Avrupa'nın Mezolitik kıyı toplulukları, bu tür av donanımlarının en yoğun kullanıldığı topluluklar arasındadır.