Ban Chiang: Güneydoğu Asya'nın erken çiftçi ve tunç işçisi köyü (MÖ 1495 – 900)

Ban Chiang, Güneydoğu Asya'da, Mekong Irmağı havzasında, Udon Thani ilinde bulunan büyük bir tarih öncesi toprak höyüğüdür. Yaklaşık 500 x 1.350 metre boyutlarında ve 8 metre yüksekliğindeki höyük, yüzyıllar süren insan yerleşimiyle oluşmuştur. Alan 1992'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.

Buluş

1966'da sosyoloji öğrencisi Steve Young, yeni açılmış yol yarmalarından topladığı kendine özgü boyalı çanak çömlek parçalarını Bangkok'a getirdi. Ülkenin Güzel Sanatlar Dairesi'nin üç haftalık kazısı, höyükte taş aletlerin ve tunç eşyaların da bulunduğunu ortaya koydu.

Yağma ve koruma

1971 sonunda köydeki inşaat işleri çok sayıda boyalı kap ortaya çıkarınca toplama çılgınlığı başladı; köylüler evlerinin altını kazıyordu. 29 Temmuz 1972'de çıkarılan bir yasa, Ban Chiang eserlerinin alım, satım ve ihracını yasakladı ve özel ellerdeki eserlerin kaydını zorunlu kıldı. Bir ayda 4.000, yıl sonuna dek 8.000 kap kayda geçti.

Ortak kazılar

1974'te Pennsylvania Üniversitesi Müzesi ile ülkenin arkeoloji kurumu ortak bir kazı anlaşması imzaladı. Chester Gorman ve Pisit Charoenwongsa yönetimindeki kazılar, binlerce eser ve mezar ortaya çıkardı.

Ne buldular?

Ban Chiang, Güneydoğu Asya'daki yerleşik tarımın erken kanıtlarını barındırır: sulak çeltik tarımı, evcil çiftlik hayvanları, çanak çömlek yapımı ve tunç alet teknolojisi. UNESCO alanı bölgede şimdiye dek bulunmuş en önemli tarih öncesi yerleşim olarak tanımlar.

Veri farkı: Alanın tarihi uzun süre tartışıldı. 1960'lı ve 70'li yıllarda yapılan termolüminesans ölçümleri MÖ 5000 – 3000 ve MÖ 4000 – 2000 gibi çok erken tarihler verdi. Sonraki radyokarbon ve termolüminesans çalışmalarıyla tarihler düzeltildi; UNESCO kaydı yerleşimin MÖ 1495'ten yaklaşık MÖ 900'e kadar kesintisiz sürdüğünü belirtir.