Marie Eugène François Thomas Dubois, 1858'de doğup 1940'ta ölen Felemenkli hekim, jeolog ve paleoantropologdur. İnsan evrimini kanıtlayacak fosilleri bilerek ve planlı biçimde aramaya çıkan ilk araştırmacılardan biri olarak anılır.
Asya'ya yolculuk
Amsterdam'da tıp okuyan ve anatomi dersleri veren Dubois, insanın atalarına ait fosillerin tropik Asya'da bulunabileceğini düşünüyordu. Bu amaçla Felemenk Doğu Hint Adaları ordusuna hekim olarak katıldı ve önce Sumatra'da, ardından Cava'da kazılar yaptı.
Trinil buluntuları
1891 –
1892 yıllarında Doğu Cava'da, Solo Irmağı kıyısındaki Trinil'de bir azı dişi, bir kafatası tepesi ve bir uyluk kemiği buldu. Kafatası tepesi, bugün Trinil 2 olarak bilinen ve
Homo erectus türünün tip örneği olan fosildir. Dubois 1894'te bu canlıya "dik yürüyen maymun-insan" anlamında Pithecanthropus erectus adını verdi. Uyluk kemiğinin bugünkü insanınkine benzemesi, bu canlının dik yürüdüğünü düşündürüyordu.
Dubois Koleksiyonu
Dubois'nın 1887 – 1900 arasında topladığı ve yaklaşık 30 bin nesneden oluşan koleksiyon, büyük ölçüde Cava ve Sumatra'nın tarih öncesi hayvan fosillerini içerir. Koleksiyonda arşiv belgeleri, ölçü aletleri ve Dubois'nın fosil dişlerle karşılaştırmak için sakladığı kendi çekilmiş dişleri de bulunur. Koleksiyon uzun süre
Leiden'deki Naturalis Biyoçeşitlilik Merkezi'nde korundu.
Sömürge geçmişi ve iade kararı
Kazıların, Endonezya'nın bir Felemenk sömürgesi olduğu dönemde, ağır koşullarda zorla çalıştırılan işçilerce yapıldığı bilinmektedir. Endonezya hükümetinin 2022'de yaptığı iade başvurusu üzerine bağımsız bir komite, koleksiyonun ahlaki ve hukuki açıdan Felemenk'e ait olmadığı sonucuna vardı. Felemenk hükümeti
Ekim 2025'te, aralarında Trinil'in kafatası tepesi, azı dişi ve uyluk kemiğinin de bulunduğu en az 28 bin fosilin Endonezya'ya iade edilmesine karar verdi.
Mirası
Dubois'nın buluntuları, insan soyunun Afrika ve Avrupa dışına da yayıldığını gösteren ilk fosil kanıtları arasındadır. Pithecanthropus adı daha sonra
Homo erectus olarak değiştirildi.
#1